Ապագայի պլանավորում

Ապագայի պլանավորում․ 7 սխալ, որոնք մարդիկ անում են՝ մտածելով միայն այսօրվա մասին

Խելամիտ որոշումներ

Մարդիկ հաճախ սիրում են ասել․ «Եթե այն ժամանակ իմանայի, թե ինչ է լինելու, անպայման ուրիշ որոշում կկայացնեի»։ Նման խոսքեր կարելի է լսել հատկապես անշարժ գույքի, մասնագիտության, բիզնեսի կամ ներդրումների մասին խոսելիս։ Ինչ-որ մեկը պատմում է, որ տասը տարի առաջ տվյալ շենքում բնակարանները շատ մատչելի էին, մյուսը հիշում է, որ ներկայումս թանկարժեք թաղամասի փոխարեն տարիներ առաջ պարզապես դատարկ տարածք էր։ Մեկ ուրիշը զարմանում է, թե ինչու ժամանակին չսովորեց այն մասնագիտությունը, որն այսօր մեծ պահանջարկ ունի։

Այսպիսի պատմությունները հետաքրքիր են, բայց դրանց մեջ ամենակարևոր դասը ոչ թե անցյալի գների մասին է։ Խնդիրն այն է, որ մենք հաճախ կարողանում ենք հասկանալ անցյալի հնարավորությունները միայն այն ժամանակ, երբ դրանք արդեն դարձել են իրականություն։

Իմ կարծիքով՝ ապագայի պլանավորում ասելով պետք չէ հասկանալ ապագան ճշգրիտ կանխատեսելու փորձ։ Ոչ ոք չի կարող վստահ ասել, թե հինգ կամ տասը տարի հետո ինչ գին կունենա բնակարանը, որ մասնագիտությունն է ամենապահանջվածը կամ ինչպիսի փոփոխություններ են տեղի ունենալու տնտեսությունում։ Բայց կարելի է ուսումնասիրել միտումները, նկատել փոփոխությունները և որոշումներ կայացնել ոչ միայն այսօրվա իրավիճակի, այլև հնարավոր ապագայի հաշվարկով։

Հենց այստեղ է ապագայի պլանավորումը դառնում կարևոր։ Այն օգնում է ոչ թե գուշակել վաղվա օրը, այլ պատրաստ լինել տարբեր սցենարների։

1. Միայն այսօրվա գինը տեսնելը

Ապագայի մասին սխալ մտածելու ամենատարածված ձևերից մեկը որևէ բան միայն նրա այսօրվա արժեքով գնահատելն է։ Օրինակ՝ մարդը տեսնում է բնակարան, որը տվյալ պահին բավականին թանկ է, և անմիջապես մտածում է, որ այդ գումարով այն գնելն իմաստ չունի։ Նման գնահատականը կարող է ճիշտ լինել, սակայն հնարավոր է նաև, որ մարդը հաշվի չի առնում տվյալ տարածքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Եթե կառուցվում է նոր ճանապարհ, զարգանում է ենթակառուցվածքը, բացվում են խանութներ, դպրոցներ, սպասարկման կենտրոններ կամ հասարակական տրանսպորտի նոր ուղղություններ, ապա տարածքի գրավչությունը ժամանակի ընթացքում կարող է փոխվել։

Իհարկե, ես չեմ կարծում, որ յուրաքանչյուր զարգացող թաղամաս անպայման պետք է դիտարկել որպես ապագա թանկացման երաշխիք։ Նման երաշխիքներ չկան, և անշարժ գույքի շուկայում միշտ պետք է հաշվի առնել նաև հնարավոր ռիսկերը։ Սակայն նույնքան սխալ է հակառակ մոտեցումը՝ մտածել, որ եթե բնակարանն այսօր թանկ է, ապա այն վաղը նույնպես անիմաստ ընտրություն է լինելու։

Հենց այստեղ է ապագայի պլանավորումը պահանջում ավելի լայն մտածողություն։ Բնակարան կամ որևէ այլ գույք գնահատելիս կարևոր է հասկանալ ոչ միայն դրա ներկայիս գինը, այլև այն, թե ինչ փոփոխություններ են տեղի ունենում շրջակայքում, ինչպես կարող է փոխվել պահանջարկը, ինչ ենթակառուցվածքներ են նախատեսվում և արդյոք տվյալ տարածքը զարգանալու իրական նախադրյալներ ունի։ Միաժամանակ պետք է ուսումնասիրել նաև հնարավոր խնդիրները, որպեսզի ապագա ակնկալիքները չկառուցվեն միայն լավատեսական ենթադրությունների վրա։

Այս մոտեցումը կարելի է կիրառել կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Օրինակ՝ մարդը կարող է այսօր ընտրել համեմատաբար հեշտ, բայց ցածր վարձատրվող աշխատանք, քանի որ այն իրեն հարմար է և չի պահանջում լրացուցիչ ջանք։ Մեկ ուրիշը կարող է ընտրել ավելի բարդ մասնագիտություն, սովորել նոր հմտություններ և ժամանակ հատկացնել զարգացմանը, որովհետև տեսնում է այդ ոլորտում երկարաժամկետ հնարավորություններ։ Երկու որոշումներն էլ կարող են ճիշտ լինել՝ կախված տվյալ մարդու նպատակներից, ֆինանսական վիճակից և առաջնահերթություններից։ Սակայն դրանց միջև տարբերությունն այն է, թե որքան հեռու է մարդը նայում։

Լավ ապագայի պլանավորումը չի նշանակում անտեսել ներկայի կարիքները։ Ընդհակառակը՝ պետք է կարողանալ համատեղել այսօրվա հնարավորություններն ու ապագա նպատակները։ Երբ մարդը որոշում կայացնելուց առաջ փորձում է հասկանալ ոչ միայն «ի՞նչ ունեմ հիմա», այլև «ի՞նչ կարող է փոխվել առաջիկա տարիներին», նրա ընտրությունը սովորաբար դառնում է ավելի հաշվարկված։

Այդ պատճառով ապագայի պլանավորումը հատկապես կարևոր է այն որոշումների դեպքում, որոնք կարող են երկար տարիներ ազդել մարդու կյանքի վրա։ Բնակարանի, մասնագիտության, կրթության, բիզնեսի կամ ներդրման ընտրության ժամանակ միայն ներկա իրավիճակը դիտարկելը հաճախ բավարար չէ։

2. Ընտրել մասնագիտություն միայն այն պատճառով, որ այն այսօր «մոդայիկ» է

Մասնագիտության ընտրությունը ևս այն ոլորտներից է, որտեղ մարդիկ հաճախ ապրում են ներկայի տրամաբանությամբ։

Մի ժամանակ որևէ մասնագիտություն կարող է շատ պահանջված լինել, աշխատաշուկայում աշխատավարձերը բարձրանալ, և շատ երիտասարդներ որոշեն հենց այդ ուղղությամբ կրթություն ստանալ։ Բայց մինչև նրանք ավարտեն կրթությունը, իրավիճակը կարող է փոխվել։

Աշխատաշուկան անընդհատ զարգանում է։ Նոր տեխնոլոգիաներ են հայտնվում, որոշ աշխատանքներ ավտոմատացվում են, առաջանում են նոր մասնագիտություններ, իսկ որոշ ոլորտներում պահանջարկը նվազում է։

Այստեղ ապագայի պլանավորումը չի նշանակում փորձել գուշակել, թե տասը տարի հետո կոնկրետ ինչ աշխատանք է լինելու ամենաբարձր վարձատրվողը։

Ավելի ճիշտ է հասկանալ, թե ինչպիսի ունակություններ են երկարաժամկետ արժեք ունենալու։

Օրինակ՝ մասնագետը կարող է ընտրել ոլորտ, որտեղ պահանջվում է ոչ միայն տեխնիկական գիտելիք, այլև հաղորդակցություն, վերլուծական մտածողություն, խնդիրների լուծում և նոր գործիքներ սովորելու կարողություն։

Այս դեպքում նույնիսկ եթե աշխատանքի կոնկրետ ձևը փոխվի, մարդը կարող է ավելի հեշտ հարմարվել։

Իմ կարծիքով՝ մասնագիտություն ընտրելիս ամենավտանգավոր մոտեցումներից մեկը հետևյալն է․ «Այսօր այս ոլորտում շատ են վաստակում, ուրեմն ես էլ հենց դա կսովորեմ»։

Ավելի լավ հարց է․ «Եթե այս ոլորտը փոխվի, ես ունե՞մ այնպիսի հմտություններ, որոնք ինձ թույլ կտան շարունակել զարգանալ»։

Սա արդեն իրական ապագայի պլանավորում է։

3. Չներդնել սեփական կրթության և հմտությունների մեջ

Մարդիկ հաճախ պատրաստ են գումար ծախսել հեռախոսի, մեքենայի, կահույքի կամ այլ իրերի վրա, բայց կրթության համար ծախսը երբեմն համարում են ավելորդ։

Իհարկե, ցանկացած դասընթաց կամ կրթական ծրագիր չէ, որ անպայման լավ ներդրում է։ Կարելի է գումար ծախսել բազմաթիվ դասընթացների վրա և ոչ մի արդյունք չստանալ, եթե գիտելիքը չի կիրառվում։

Բայց դրանից չի հետևում, որ կրթությունը պետք չէ։

Ընդհակառակը՝ ապագայի պլանավորումի ժամանակ պետք է մտածել, թե ինչ կարողություններ կարող են բարձրացնել մարդու արժեքը աշխատաշուկայում կամ սեփական բիզնեսում։

Օրինակ՝ մարդը կարող է ունենալ հիմնական մասնագիտություն, բայց սովորել նաև օտար լեզու, թվային գործիքներ, վաճառք, մարքեթինգ, ֆինանսական գրագիտություն կամ արհեստական բանականության կիրառություն։

Այդ հմտություններից յուրաքանչյուրն առանձին կարող է անմիջապես եկամուտ չստեղծել։ Բայց դրանց համադրությունը կարող է մասնագետին դարձնել ավելի մրցունակ։

Ես անձամբ կարծում եմ, որ կրթության ամենամեծ առավելությունն այն է, որ այն կարող է մարդուն հնարավորություն տալ ոչ միայն ավելի լավ աշխատել, այլև փոխել աշխատանքի ձևը։

Մարդը, որը սովորում է նոր հմտություն, կարող է տարիներ անց ունենալ ոչ թե մեկ եկամտի աղբյուր, այլ մի քանի տարբերակ։

Հետևաբար ապագայի պլանավորումը պետք է ներառի ոչ միայն այն հարցը, թե որտեղ եք աշխատելու, այլ նաև՝ ինչ եք սովորելու առաջիկա տարիներին։

4. Սպասել, մինչև հնարավորությունը դառնա ակնհայտ

Սա բավականին հետաքրքիր սխալ է։

Երբ որևէ հնարավորություն դեռ նոր է ձևավորվում, շատ մարդիկ չեն վստահում դրան։ Երբ այն արդեն ապացուցում է իր արդյունավետությունը, նույն մարդիկ ասում են՝ «Ես սկզբից էլ գիտեի, որ սա հաջողելու է»։

Բայց այդ պահին հնարավորությունը կարող է արդեն շատ ավելի թանկ կամ դժվար հասանելի լինել։

Նույնը կարելի է տեսնել անշարժ գույքի շուկայում։ Տարածքը կարող է տարիներ շարունակ համարվել ոչ այնքան հետաքրքիր։ Հետո կառուցվում է նոր ենթակառուցվածք, տարածքը զարգանում է, պահանջարկն աճում է, և մարդիկ սկսում են հետաքրքրվել այնտեղ բնակարաններով։

Այդ պահին արդեն բոլորը տեսնում են փոփոխությունը։

Սակայն ապագայի պլանավորումը հենց այն մասին է, որ պետք է փորձել փոփոխությունը նկատել նախքան դրա ամբողջական արդյունքը տեսանելի դառնալը։

Սա չի նշանակում շտապել և ներդնել ամբողջ գումարը յուրաքանչյուր նոր գաղափարի մեջ։

Ընդհակառակը՝ պետք է ուսումնասիրել։

Եթե որևէ ոլորտ աճում է, կարելի է փոքր քայլով մտնել այդ ուղղություն։ Եթե նոր մասնագիտություն է զարգանում, կարելի է նախ սովորել դրա հիմքերը։ Եթե որևէ տարածք զարգանում է, կարելի է ուսումնասիրել դրա երկարաժամկետ հնարավորությունները։

Այս մոտեցումը ավելի անվտանգ է, քան պարզապես սպասել մինչև ամեն ինչ դառնա ակնհայտ։

5. Բոլոր խնայողությունները պահել միայն մեկ նպատակի համար

Խնայողություն ունենալը լավ ֆինանսական սովորություն է, սակայն երկար տարիներ նույն նպատակի համար գումար հավաքելը՝ առանց ժամանակ առ ժամանակ այդ նպատակը վերանայելու, միշտ չէ, որ ճիշտ մոտեցում է։ Կյանքի ընթացքում մարդու առաջնահերթությունները կարող են փոխվել, փոխվում են աշխատանքի պայմանները, ընտանիքի կարիքները, բնակության վայրը և նույնիսկ այն պատկերացումը, թե ինչ է մարդը ցանկանում ունենալ ապագայում։

Օրինակ՝ մարդը կարող է տարիներ շարունակ գումար կուտակել մեծ բնակարան գնելու համար, սակայն այդ ընթացքում փոխվի նրա աշխատանքը, ընտանիքի կազմը կամ բնակության վայրի վերաբերյալ պատկերացումը։ Հնարավոր է՝ նույն գումարով մեկ այլ տարբերակ արդեն ավելի օգտակար լինի, կամ առաջանա բիզնես սկսելու, կրթություն ստանալու կամ մեկ այլ ակտիվում ներդրում կատարելու հնարավորություն։

Սա չի նշանակում, որ պետք է հրաժարվել երկարաժամկետ նպատակներից։ Ընդհակառակը՝ ապագայի պլանավորումը ենթադրում է ունենալ նպատակ, բայց նաև պարբերաբար ստուգել՝ արդյոք այդ նպատակը դեռ համապատասխանում է ձեր իրական կյանքին։

Իմ կարծիքով՝ լավ ֆինանսական ծրագիրը նման չէ քարե փաստաթղթի, որը կազմվում է մեկ անգամ և այլևս չի փոխվում։ Այն ավելի շատ նման է ճանապարհային քարտեզի, որը կարելի է անհրաժեշտության դեպքում թարմացնել։ Եթե ճանապարհին փոխվում են պայմանները, բնական է նաև փոխել ուղղությունը։

Օրինակ՝ եթե հինգ տարի առաջ ձեր գլխավոր նպատակը բնակարան գնելն էր, իսկ այսօր արդեն ունեք սեփական բիզնես ստեղծելու իրական հնարավորություն, արժե ոչ թե պարզապես շարունակել հին ծրագիրը սովորության ուժով, այլ համեմատել երկու տարբերակները։ Ո՞րն է ավելի մեծ արժեք ստեղծելու հնարավորություն տալիս։ Ո՞րն է ավելի մեծ ռիսկ պարունակում։ Ո՞ր տարբերակն է համապատասխանում ձեր ներկայիս ֆինանսական վիճակին և երկարաժամկետ նպատակներին։

Այսպիսի հարցերն են ապագայի պլանավորումը դարձնում իրական որոշումների գործիք։ Երբ մարդը պարբերաբար վերանայում է իր նպատակները, ավելի քիչ հավանական է, որ տարիներ շարունակ ռեսուրսներ կծախսի մի ուղղությամբ, որն այլևս չի համապատասխանում իր կյանքին։

6. Չունենալ պահուստային տարբերակ

Մեկ այլ տարածված սխալ է սեփական ապագան միայն մեկ սցենարով պատկերացնելը։ Մարդը կարող է մտածել, որ տարիներ շարունակ աշխատելու է նույն ընկերությունում, իր բիզնեսը անընդհատ աճելու է, ընտրված մասնագիտությունը միշտ պահանջված է լինելու կամ որոշակի ներդրում անպայման հաջողություն է բերելու։

Սակայն իրականությունը միշտ չէ, որ զարգանում է մեր նախապես կազմած սցենարով։ Աշխատանքը կարող է փոխվել կամ կրճատվել, բիզնեսի վաճառքները կարող են նվազել, շուկան կարող է փոխվել, իսկ տարիներ առաջ պահանջված մասնագիտությունը կարող է այլևս նույն հնարավորությունները չտալ։

Այդ պատճառով ապագայի պլանավորումը պետք է ներառի ոչ միայն հիմնական ճանապարհը, այլև առնվազն մեկ պահուստային տարբերակ։ Եթե ձեր ամբողջ եկամուտը կախված է մեկ աշխատանքից, կարելի է մտածել լրացուցիչ հմտություն զարգացնելու մասին։ Եթե ունեք սեփական բիզնես, օգտակար է նախապես հասկանալ, թե ինչ եք անելու վաճառքների ժամանակավոր անկման դեպքում։ Իսկ եթե ներդրում եք կատարում, անհրաժեշտ է գնահատել նաև այն հնարավոր կորուստը, որը կարող եք կրել՝ առանց ձեր ամբողջ ֆինանսական վիճակը վտանգելու։

Պահուստային տարբերակ ունենալը չի նշանակում մշտապես բացասական սցենարներ պատկերացնել։ Իմ կարծիքով՝ ճիշտ ապագայի պլանավորումը հենց հակառակ արդյունքն է տալիս։ Երբ մարդը գիտի, որ դժվար իրավիճակի դեպքում ունի այլ ճանապարհ, նա կարող է ավելի հանգիստ և հաշվարկված որոշումներ կայացնել։

Օրինակ՝ եթե մասնագետը գիտի, որ իր հիմնական աշխատանքը կորցնելու դեպքում կարող է որոշակի ծառայություններ մատուցել ինքնուրույն, նա ավելի քիչ է վախենում փոփոխություններից։ Եթե բիզնեսի սեփականատերը նախապես ունի ծախսերը կրճատելու կամ վաճառքի նոր ալիքներ ստեղծելու ծրագիր, ժամանակավոր անկումը չի դառնում աղետ։

Այսպիսի պատրաստվածությունն է երկարաժամկետ մտածողության կարևոր մասը։

7. Չնկատել սեփական հնարավորությունները

Թերևս ամենակարևոր սխալներից մեկը սեփական հնարավորությունները չնկատելն է։ Շատ մարդիկ կարծում են, որ իրենց ապագան փոխելու համար անհրաժեշտ է մեծ գումար, բացառիկ հնարավորություն, հատուկ կապեր կամ որևէ անսովոր գաղափար։ Իրականում շատ դեպքերում առաջին անհրաժեշտ ռեսուրսները մարդն արդեն ունի՝ գիտելիքը, փորձը, մասնագիտությունը, ժամանակը կամ որևէ գործնական հմտություն։

Ես հաճախ հանդիպել եմ մարդկանց, որոնք դժգոհում են իրենց եկամտից, բայց միաժամանակ ունեն լրացուցիչ կարողություններ, որոնք երբեք չեն փորձում օգտագործել։ Ինչ-որ մեկը լավ խմորեղեն է պատրաստում, մեկ ուրիշը կարողանում է վերանորոգել տեխնիկա, երրորդը լավ լուսանկարներ է անում, օտար լեզու գիտի, կարողանում է դասավանդել կամ իր մասնագիտության շրջանակում ծառայություն մատուցել։

Սկզբում այդ հնարավորությունը պարտադիր չէ վերածել մեծ բիզնեսի։ Կարելի է փորձարկել փոքր ծավալով, հասկանալ պահանջարկը, հավաքել առաջին հաճախորդներին և միայն դրանից հետո որոշել՝ արժե՞ ավելի մեծ քայլ կատարել։

Հենց այստեղ ապագայի պլանավորումը կապվում է առօրյա գործողությունների հետ։ Պետք չէ միայն մտածել՝ «Ի՞նչ եմ ուզում ունենալ տասը տարի հետո»։ Ավելի օգտակար է նաև հարցնել․ «Ի՞նչ կարող եմ սկսել անել այս տարի, որը երեք կամ հինգ տարի հետո ինձ ավելի ուժեղ դիրքում կդնի»։

Այս հարցը մարդուն ստիպում է ապագայի մասին մտածելուց անցնել կոնկրետ գործողությունների։ Հնարավոր է՝ պատասխանը լինի նոր մասնագիտություն սովորելը, լրացուցիչ ծառայություն առաջարկելը, փոքր բիզնես փորձարկելը, օտար լեզու սովորելը կամ ֆինանսական գիտելիքները զարգացնելը։

Լավ ապագայի պլանավորումը հենց այսպիսի փոքր քայլերի համադրություն է։ Ապագան սովորաբար չի փոխվում մեկ մեծ որոշմամբ։ Շատ դեպքերում այն ձևավորվում է բազմաթիվ փոքր որոշումների արդյունքում, որոնք մարդը կատարում է տարիների ընթացքում։

Ապագան պետք չէ կանխատեսել, պետք է պատրաստվել դրան

Ապագայի պլանավորումի մասին խոսելիս կարևոր է չշփոթել այն ապագան գուշակելու հետ։ Ոչ ոք չի կարող վստահ ասել, թե 2030 թվականին որքան կարժենան բնակարանները, որ մասնագիտությունն է լինելու ամենաբարձր վարձատրվողը կամ որ բիզնես ոլորտն է ամենամեծ եկամուտը ապահովելու։

Այդ պատճառով ես բավական զգուշությամբ կվերաբերվեի ցանկացած մարդու, որը խոստանում է ապագայի վերաբերյալ բացարձակ ճշգրիտ կանխատեսումներ։ Կյանքում չափազանց շատ գործոններ կան, որոնք կարող են փոխել նախապես սպասվող արդյունքը։

Փոխարենը կարելի է հետևել զարգացող միտումներին և փորձել հասկանալ դրանց հնարավոր ազդեցությունը։ Եթե տեխնոլոգիան արագ զարգանում է, կարելի է սովորել օգտագործել նոր գործիքները։ Եթե որևէ տարածքում ենթակառուցվածքը զարգանում է, կարելի է ուսումնասիրել դրա հնարավոր ազդեցությունը անշարժ գույքի պահանջարկի վրա։ Եթե աշխատաշուկան փոխվում է, կարելի է զարգացնել այնպիսի հմտություններ, որոնք թույլ կտան ավելի հեշտ հարմարվել։

Եթե ձեր եկամուտը միայն մեկ աղբյուրից է, կարելի է մտածել երկրորդ ուղղություն ստեղծելու մասին։ Այս բոլոր քայլերը չեն երաշխավորում ապագա հաջողությունը, բայց կարող են նվազեցնել անպատրաստ լինելու ռիսկը։

Իմ կարծիքով՝ հենց սա է ապագայի պլանավորումի ամենաիրատեսական ձևը․ ոչ թե փորձել իմանալ, թե կոնկրետ ինչ է տեղի ունենալու, այլ այնպես զարգացնել սեփական հնարավորությունները, որ տարբեր փոփոխությունների դեպքում կարողանաք հարմարվել։

Ինչպես սկսել ապագայի պլանավորում հենց այսօր

Ապագայի պլանավորումը պարտադիր չէ սկսել բարդ աղյուսակներից կամ տասնյակ էջանոց փաստաթղթից։ Կարելի է սկսել շատ պարզ հարցերից և դրանց ազնիվ պատասխաններից։

Առաջին հերթին մտածեք՝ որտե՞ղ եք ցանկանում լինել երեք տարի հետո։ Այնուհետև փորձեք հասկանալ, թե ինչ գիտելիքներ կամ հմտություններ են ձեզ անհրաժեշտ այդ կետին հասնելու համար։ Հաջորդ հարցը պետք է վերաբերի ֆինանսներին․ ի՞նչ ռեսուրս է անհրաժեշտ այդ նպատակին հասնելու համար և որտեղից եք պատրաստվում այն ստանալ։

Հետո արդեն կարելի է մտածել ռիսկերի մասին։ Ի՞նչը կարող է խանգարել ձեր ծրագրին։ Ի՞նչ կանեք, եթե եկամուտը նվազի։ Ի՞նչ այլ ճանապարհ կունենաք, եթե հիմնական տարբերակը չաշխատի։

Վերջում ամենակարևոր հարցերից մեկը սա է՝ ի՞նչ կարող եմ սկսել անել հենց այս տարի։

Երբ այս հարցերին պատասխանեք, մեծ ու անորոշ նպատակը կարելի է բաժանել փոքր քայլերի։ Եթե ցանկանում եք փոխել մասնագիտությունը, պարտադիր չէ անմիջապես թողնել ներկայիս աշխատանքը։ Կարելի է սկսել սովորել ազատ ժամանակ, կատարել փոքր նախագծեր և հասկանալ՝ արդյոք նոր ոլորտն իսկապես համապատասխանում է ձեզ։

Եթե ցանկանում եք բնակարան գնել, կարելի է սկզբում ուսումնասիրել տարբեր թաղամասերի գները, հաշվարկել ձեր ֆինանսական հնարավորությունները և հետևել շուկայի փոփոխություններին։ Իսկ եթե ցանկանում եք բիզնես սկսել, կարելի է նախ ուսումնասիրել պահանջարկը և փոքր ծավալով փորձարկել գաղափարը։

Այս մոտեցումը ապագայի պլանավորումը դարձնում է ոչ թե վերացական ցանկություն, այլ կոնկրետ գործողությունների հաջորդականություն։

Անցյալի հնարավորությունները պետք է դառնան դաս, ոչ թե ափսոսանք

Երբ այսօր լսում ենք, որ որևէ բնակարան տասը տարի առաջ մի քանի անգամ ավելի էժան էր, շատ հեշտ է ասել․ «Եթե միայն այն ժամանակ իմանայի»։ Նույնը կարելի է լսել մասնագիտությունների, բիզնեսների և տարբեր ներդրումների մասին։

Բայց անցյալի վրա մենք այլևս ազդեցություն չունենք։ Այդ հնարավորությունը կա՛մ օգտագործվել է, կա՛մ ոչ։ Դրա համար տարիներ անց միայն ափսոսալը որևէ գործնական արդյունք չի տալիս։

Փոխարենը կարելի է նույն հարցը ուղղել ներկային․ ի՞նչն է այսօր սովորական թվում, բայց կարող է մի քանի տարի հետո շատ ավելի կարևոր դառնալ։

Հնարավոր է՝ դա նոր մասնագիտություն է, նոր տեխնոլոգիա, որոշակի տարածքի զարգացում կամ սեփական հմտություն, որը դեռ չեք օգտագործում։ Հնարավոր է՝ որևէ ոլորտ այսօր դեռ այնքան էլ հայտնի չէ, սակայն ունի աճի նախադրյալներ։

Իհարկե, պետք է խուսափել չափազանց լավատեսական ենթադրություններից։ Ամեն նոր տեխնոլոգիա չի դառնում հաջողություն, յուրաքանչյուր զարգացող տարածք չի վերածվում թանկարժեք թաղամասի, և ցանկացած նոր մասնագիտություն չէ, որ երկարաժամկետ պահանջարկ կունենա։

Այդ պատճառով ապագայի պլանավորումը պետք է հիմնված լինի ուսումնասիրության, համեմատության և ողջամիտ հաշվարկի վրա, ոչ թե միայն ոգևորության։

Բայց եթե մենք ընդհանրապես չենք փորձում ուսումնասիրել փոփոխությունները, ապա մեզ մնում է միայն տարիներ անց հետ նայել և ասել․ «Ինչ ափսոս, որ այն ժամանակ չնկատեցի»։

Ավելի օգտակար է այդ դասը օգտագործել հենց այսօր և փորձել նկատել այն հնարավորությունները, որոնք դեռ ամբողջությամբ ակնհայտ չեն դարձել։

Եզրակացություն

Ապագայի պլանավորումը ապագան գուշակելու փորձ չէ։ Դա սովորություն է՝ ներկա որոշումները դիտարկել ավելի երկար ժամանակահատվածի տեսանկյունից։

Բնակարան գնելիս պետք է մտածել ոչ միայն այսօրվա գնի, այլև տարածքի զարգացման մասին։ Մասնագիտություն ընտրելիս պետք է նայել ոչ միայն այսօրվա աշխատավարձին, այլև ոլորտի փոփոխություններին։ Կրթության դեպքում պետք է մտածել ոչ միայն դիպլոմի, այլև ձեռք բերված հմտությունների կիրառելիության մասին։ Բիզնեսի դեպքում պետք է հաշվի առնել ոչ միայն այսօրվա պահանջարկը, այլև շուկայի հնարավոր զարգացումը։

Իմ կարծիքով՝ լավ ապագայի պլանավորումը սկսվում է շատ պարզ մտքից․ այսօրվա որոշումը վաղվա կյանքի մի մասն է լինելու։

Մենք չենք կարող իմանալ, թե ինչ է լինելու հինգ կամ տասը տարի հետո։ Բայց կարող ենք այնպես կառուցել մեր ներկայիս քայլերը, որ տարբեր սցենարների դեպքում ավելի պատրաստ լինենք։

Եվ գուցե ամենակարևոր հարցը, որը պետք է երբեմն ինքներս մեզ տանք, սա է․

«Ի՞նչ եմ անում այսօր, որի արժեքը կարող եմ զգալ ոչ միայն հիմա, այլև մի քանի տարի անց»։

Եթե այս հարցը պարբերաբար տալիս ենք ինքներս մեզ և մեր պատասխանների հիման վրա փոքր, հաշվարկված քայլեր ենք կատարում, ապա ապագայի պլանավորումը դադարում է լինել վերացական գաղափար և դառնում է առօրյա որոշումների իրական մասը։

Ապագայի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելիս կարևոր է հասկանալ, որ երկարաժամկետ պլանավորումը չի նշանակում ճշգրիտ կանխատեսել ապագան։ Նման մոտեցման մասին կարելի է կարդալ նաև Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) նյութերում, որտեղ ռազմավարական foresight-ը ներկայացվում է որպես հնարավոր ապագաները ուսումնասիրելու և դրանց հիման վրա ներկա որոշումները բարելավելու գործիք։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ է ապագայի պլանավորումը

Ապագայի պլանավորումը երկարաժամկետ նպատակները, հնարավոր ռիսկերը և ապագա փոփոխությունները նախապես հաշվի առնելու մոտեցում է։ Այն չի նշանակում ճշգրիտ կանխատեսել ապագան, այլ օգնում է ավելի պատրաստված լինել տարբեր իրավիճակների համար։

Ինչո՞ւ է կարևոր ապագայի պլանավորումը

Ապագայի պլանավորումը օգնում է ներկա որոշումները գնահատել ոչ միայն այսօրվա, այլև առաջիկա տարիների տեսանկյունից։ Այդպես հնարավոր է ավելի լավ կառավարել ֆինանսները, կրթությունը, կարիերան և անձնական նպատակները։

Ինչպե՞ս սկսել ապագայի պլանավորումը

Սկսելու համար կարելի է որոշել, թե որտեղ եք ցանկանում լինել 3–5 տարի հետո, ինչ ռեսուրսներ են դրա համար անհրաժեշտ և ինչ քայլ կարող եք կատարել հենց հիմա։ Ապագայի պլանավորումը պարտադիր չէ սկսել բարդ համակարգից։

Արդյո՞ք ապագայի պլանավորումը նշանակում է կանխատեսել ապագան

Ոչ։ Ապագայի պլանավորումը չի նշանակում գուշակել, թե կոնկրետ ինչ է տեղի ունենալու։ Ավելի ճիշտ է ուսումնասիրել հնարավոր սցենարները, նկատել փոփոխվող միտումները և պատրաստվել տարբեր զարգացումների։

Պե՞տք է արդյոք երկարաժամկետ նպատակները փոխել

Այո, եթե փոխվել են ձեր պայմանները կամ առաջնահերթությունները։ Լավ ապագայի պլանավորումը ճկուն է․ նպատակները կարելի է վերանայել, երբ փոխվում են եկամուտը, աշխատանքը, ընտանիքի կարիքները կամ շուկայական պայմանները։

Ինչպե՞ս պատրաստվել անորոշ ապագային

Օգտակար է ունենալ պահուստային ֆինանսական միջոցներ, զարգացնել նոր հմտություններ, չկախված լինել միայն մեկ եկամտի աղբյուրից և ուսումնասիրել ձեր ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Սա ապագայի պլանավորումը դարձնում է ավելի իրատեսական և գործնական։

Արդյո՞ք փոքր քայլերը կարող են ազդեցություն ունենալ ապագայի վրա

Այո։ Նոր հմտություն սովորելը, գումար խնայելը, մասնագիտական գիտելիքները զարգացնելը կամ լրացուցիչ եկամտի աղբյուր ստեղծելը կարող են փոքր թվալ այսօր, սակայն տարիների ընթացքում զգալի արդյունք տալ։ Հենց այդպիսի քայլերի համադրությունն է ձևավորում արդյունավետ ապագայի պլանավորումը։

Որքա՞ն ժամանակով պետք է պլանավորել ապագան

Կարելի է ունենալ միաժամանակ կարճաժամկետ՝ 1 տարվա, միջնաժամկետ՝ 3–5 տարվա և ավելի երկարաժամկետ նպատակներ։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ապագայի պլանավորումը կապել ինչպես ներկա գործողությունների, այնպես էլ ավելի հեռավոր նպատակների հետ։

հետաքրքիր է նաև կարդալ հետևյալ հոդվածները

Տես նաև