Վերջին տարիներին չրերի բիզնեսը մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում Հայաստանում։ Հատկապես աշնան և ձմռան ամիսներին, երբ մարդիկ տեսնում են խանութներում վաճառվող չրերի գները և դրանք համեմատում սեզոնին թարմ մրգերի արժեքի հետ, շատերի մոտ առաջանում է այն կարծիքը, որ չրի արտադրությունը չափազանց եկամտաբեր բիզնես է։
Այս հետաքրքրությանը նպաստում է նաև շուկայում հայտնված մրգերի չորացման ժամանակակից սարքավորումների մեծ ընտրությունը։ Նոր սերնդի չորանոցները թույլ են տալիս ավելի արագ և որակյալ արտադրել չիր, ինչի արդյունքում շատերը մտածում են այս ոլորտում ներդրում կատարելու մասին։
Սակայն չրերի բիզնեսը գնահատելիս կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն պատրաստի արտադրանքի վաճառքի գինը, այլև բիզնեսի ամբողջ տնտեսական մոդելը։
Կապիտալի շրջանառությունը կարևոր ցուցանիշ է
Շատ սկսնակ գործարարներ ուշադրություն են դարձնում միայն այն տարբերությանը, որն առկա է թարմ մրգի և պատրաստի չրի վաճառքի գների միջև։ Սակայն ցանկացած բիզնես գնահատելիս անհրաժեշտ է հասկանալ, թե որքան արագ է ներդրված գումարը վերադառնում և կրկին մտնում շրջանառության մեջ։
Չրերի բիզնեսում հիմնական ներդրումը կատարվում է բերքահավաքի սեզոնին։ Այդ ժամանակ ձեռք են բերվում մրգերը, իրականացվում է չորացման գործընթացը, փաթեթավորումը և պահեստավորումը։ Հետագայում պատրաստի արտադրանքը վաճառվում է հիմնականում աշնան վերջին, ձմռանը կամ նույնիսկ հաջորդ տարվա ընթացքում։
Սա նշանակում է, որ ներդրված կապիտալը շատ դեպքերում ամբողջ տարվա ընթացքում շրջանառվում է ընդամենը մեկ անգամ, իսկ լավագույն դեպքում՝ երկու անգամ։
Համեմատություն այլ վերամշակող բիզնեսների հետ
Այս տարբերությունն ավելի լավ հասկանալու համար կարելի է համեմատել չրերի բիզնեսը կաթնամթերքի վերամշակման ոլորտի հետ։
Կաթնամթերքի արտադրությունում հումքը գրեթե ամեն օր վերամշակվում է, իսկ պատրաստի արտադրանքը հաճախ վաճառվում է մի քանի օրվա ընթացքում։ Արդյունքում նույն ներդրված գումարը տարվա ընթացքում կարող է շրջանառվել տասնյակ անգամներ՝ երբեմն նույնիսկ շաբաթական մեկ ցիկլով։
Եթե հաշվի առնենք, որ տարվա ընթացքում կաթնամթերքի ոլորտում կապիտալը կարող է շրջանառվել մոտ 52 անգամ, ապա պարզ է դառնում, որ միայն արտադրանքի բարձր վաճառքի գինը դեռևս չի նշանակում ավելի մեծ շահույթ։
Չմոռանալ նաև լրացուցիչ ծախսերի մասին
Չրերի բիզնեսը ներառում է նաև բազմաթիվ ծախսեր, որոնք առաջին հայացքից միշտ չեն երևում։ Դրանց մեջ մտնում են մրգի տեսակավորումը, չորացման ընթացքում առաջացող քաշի կորուստը, էլեկտրաէներգիայի կամ վառելիքի ծախսերը, փաթեթավորումը, պահեստավորումը և տեղափոխումը։
Բացի այդ, պատրաստի արտադրանքը հաճախ ամիսներ շարունակ պահվում է մինչև վաճառքը։ Այդ ընթացքում ներդրված գումարը չի աշխատում և չի կարող օգտագործվել այլ բիզնես նախագծերում։ Սա նույնպես կարևոր գործոն է, որը պետք է հաշվի առնել եկամտաբերությունը գնահատելիս։
Սա չի նշանակում, որ չրերի բիզնեսը վատ ընտրություն է
Վերոնշյալ հանգամանքները չեն նշանակում, որ չրերի բիզնեսը շահավետ չէ։ Ընդհակառակը, ճիշտ կազմակերպված արտադրությունը, բարձրորակ հումքի ընտրությունը, արդյունավետ վաճառքի ցանցը և արտահանման հնարավորությունները կարող են ապահովել լավ եկամուտ։
Սակայն կարևոր է, որ բիզնես սկսելուց առաջ գնահատվեն ոչ միայն արտադրանքի վաճառքի գները, այլև կապիտալի շրջանառության արագությունը, պահեստավորման ծախսերը, պահանջարկը և շուկայի առանձնահատկությունները։
Եզրակացություն
Չրերի բիզնեսը շարունակում է մնալ Հայաստանի գյուղատնտեսական վերամշակման հետաքրքիր ուղղություններից մեկը։ Այն կարող է ապահովել կայուն եկամուտ, հատկապես եթե արտադրանքը բարձրորակ է և ունի լավ իրացման շուկա։
Սակայն ցանկացած ներդրում կատարելուց առաջ անհրաժեշտ է ամբողջական հաշվարկ կատարել։ Միայն թարմ մրգի և պատրաստի չրի գների տարբերությունը բավարար չէ բիզնեսի շահութաբերությունը գնահատելու համար։ Իրական հաջողությունը կախված է կապիտալի շրջանառությունից, ծախսերի ճիշտ կառավարման համակարգից և երկարաժամկետ բիզնես ռազմավարությունից։
կարդացեք նաև
5 գյուղատնտեսական բիզնեսի գաղափարներ, որոնք ունեն բարձր ռիսկեր
