Կան քաղաքներ, որոնց անունը պարզապես բնակավայր է նշանակում, իսկ կան քաղաքներ, որոնց անունը միանգամից պատմական պատկեր է առաջացնում։ Արտաշատը հենց այդ քաղաքներից է։ Այսօր այն Արարատի մարզի կարևոր քաղաքներից մեկն է, սակայն նրա պատմությունը սկսվում է ավելի քան երկու հազար տարի առաջ։
Առաջին հայացքից այստեղ կարելի է տեսնել սովորական մարզային քաղաքի առօրյան՝ փողոցներ, բնակելի շենքեր, խանութներ, դպրոցներ և մարդկանց առօրյա զբաղվածություն։ Բայց այդ ամենի կողքին կա մի պատմական շերտ, որը քաղաքին առանձնահատուկ նշանակություն է տալիս։ Այս տարածքում ժամանակին եղել է Հայաստանի հնագույն և ազդեցիկ մայրաքաղաքներից մեկը։
Այսօր քաղաք այցելելիս հետաքրքիր է հենց այդ հակադրությունը․ մի կողմից՝ ժամանակակից կյանքն իր սովորական խնդիրներով ու զբաղվածությամբ, մյուս կողմից՝ հազարավոր տարիների պատմությունը, որը դեռևս ուսումնասիրությունների և հնագիտական պեղումների միջոցով բացահայտվում է։
Որտե՞ղ է գտնվում Արտաշատը
Քաղաքը գտնվում է Արարատի մարզում՝ Երևանից հարավ, Արարատյան դաշտում։ Երևանին մոտ գտնվելը ներկայիս բնակավայրի կարևոր առավելություններից է, քանի որ անհրաժեշտության դեպքում մայրաքաղաք հասնելը համեմատաբար հեշտ է։
Տարածքի աշխարհագրական դիրքը պատմական նշանակություն է ունեցել դեռ հին ժամանակներից։ Արարատյան դաշտը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել բնակության և գյուղատնտեսության համար, իսկ տարածաշրջանով անցնող ճանապարհները տարբեր ժամանակներում կապել են Հայաստանի տարբեր հատվածները միմյանց և հարակից երկրներին։
Այսօր քաղաքի շրջակայքում կարելի է տեսնել դաշտային տարածքներ, գյուղատնտեսական հողեր և Արարատյան դաշտին բնորոշ բնապատկեր։ Տարածքը հատկապես հետաքրքիր է այն մարդկանց համար, ովքեր սիրում են քաղաքային զբոսանքը համատեղել Հայաստանի բնության և պատմական վայրերի ուսումնասիրության հետ։
Ինչպե՞ս է առաջացել քաղաքի անունը
Քաղաքի անունը կապված է Արտաշես Ա թագավորի անվան հետ։ Մ.թ.ա. II դարում նա հիմնադրեց քաղաքը, որը հետագայում դարձավ հին Հայաստանի ամենակարևոր կենտրոններից մեկը։
Հին քաղաքի հիմնադրման համար ընտրված տարածքը պատահական չէր։ Տարածքը հարմար էր ինչպես բնակության, այնպես էլ առևտրի և կառավարման համար։ Ժամանակի ընթացքում այստեղ ձևավորվեց մեծ քաղաքային կենտրոն, որը կարևոր դեր ունեցավ Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական կյանքում։
Քաղաքի պատմությունը նաև ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր էր աշխարհագրական դիրքը հին պետությունների համար։ Այն ժամանակ, երբ ճանապարհորդությունն ու հաղորդակցությունը շատ ավելի դժվար էին, բնակավայրի դիրքը կարող էր որոշել նրա տնտեսական և քաղաքական նշանակությունը։
Հին քաղաքի պատմությունը
Հին Արտաշատը հիմնադրվելուց հետո դարձավ Հայաստանի թագավորության կարևոր կենտրոն։ Այն որոշ ժամանակ եղել է երկրի մայրաքաղաքը և զարգացել է որպես քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կենտրոն։
Քաղաքում բնակվել են տարբեր մասնագիտությունների տեր մարդիկ։ Այստեղ զարգացել են արհեստները, առևտուրը և քաղաքային տնտեսությունը։ Հնագիտական գտածոները թույլ են տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, որ բնակավայրն ունեցել է բավական զարգացած կառուցվածք։
Արտաշատի պատմությունը կապված է նաև տարածաշրջանի մեծ պետությունների հետ հարաբերությունների հետ։ Հին Հայաստանի քաղաքական դիրքը հաճախ փոխվում էր, իսկ դրա հետևանքով մայրաքաղաքը և նրա շրջակայքը հայտնվում էին տարբեր ուժերի ուշադրության կենտրոնում։
Հին քաղաքը հիշատակվում է նաև օտար պատմական աղբյուրներում, ինչը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս դրա նշանակությունը տվյալ ժամանակաշրջանում։
Հնագիտական ժառանգությունը
Ժամանակակից քաղաքի կողքին գտնվող հնագիտական տարածքները հատկապես հետաքրքիր են պատմությամբ զբաղվող մարդկանց համար։ Պեղումների արդյունքում հայտնաբերված շինությունների մնացորդները, կենցաղային իրերը, խեցեղենը, մետաղական առարկաները և այլ գտածոներ օգնում են հասկանալ, թե ինչպես է ապրել հին քաղաքի բնակչությունը։
Հնագիտական վայր այցելելիս կարևոր է հիշել, որ այստեղ տեսանելի յուրաքանչյուր մնացորդ առանձին պատմական արժեք ունի։ Դրանք պարզապես հին քարեր կամ պատերի հատվածներ չեն․ դրանց միջոցով մասնագետները վերականգնում են քաղաքի անցյալը։
Ինձ համար նման վայրերի հետաքրքրությունը հենց դրանում է։ Երբ նախապես պատկերացնում ես, որ նույն տարածքում հազարավոր տարիներ առաջ եղել է աշխույժ քաղաքային կյանք, շրջապատը սկսում է ընկալվել լրիվ այլ կերպ։
Ի՞նչ տեսնել քաղաքում
Քաղաքի այցելությունը պարտադիր չէ սահմանափակել մեկ տեսարժան վայրով։ Կարելի է սկսել կենտրոնից, շրջել փողոցներով և հետո ուսումնասիրել պատմական նշանակություն ունեցող տարածքները։
Քաղաքային զբոսանքի ընթացքում կարելի է ուշադրություն դարձնել ոչ միայն հայտնի վայրերին, այլև սովորական առօրյային։ Մարզային քաղաքը հաճախ ավելի լավ հասկանալու համար բավական է մի փոքր հեռանալ զբոսաշրջային հիմնական կետերից և տեսնել, թե ինչպես են մարդիկ ապրում, որտեղ են գնումներ կատարում և ինչպես է կազմակերպվում քաղաքի առօրյան։
Եթե այցը նախատեսվում է պատմական վայրեր ուսումնասիրելու նպատակով, լավ կլինի նախապես ճշտել դրանց հասանելիությունը, աշխատանքային ժամերը և այցելության պայմանները։ Հնագիտական տարածքների դեպքում հնարավոր է, որ բոլոր հատվածները զբոսաշրջիկների համար նույն կերպ հասանելի չլինեն։
Քաղաքի առօրյան
Ժամանակակից Արտաշատը ավելի հանգիստ ռիթմ ունի, քան Երևանը։ Այստեղ կյանքը հիմնականում կենտրոնացած է աշխատանքի, ուսման, ընտանիքի և տեղական ծառայությունների շուրջ։
Քաղաքում կարելի է հանդիպել տարբեր տարիքի մարդկանց, իսկ առօրյայում զգացվում է նաև հարակից գյուղական համայնքների հետ կապը։ Արարատի մարզի համար գյուղատնտեսությունը շարունակում է կարևոր նշանակություն ունենալ, և այդ ազդեցությունը նկատելի է նաև քաղաքի տնտեսական կյանքում։
Միևնույն ժամանակ բնակավայրն աստիճանաբար փոխվում է։ Նոր շենքերը, վերանորոգված տարածքները, առևտրային օբյեկտները և տարբեր ծառայությունները ժամանակակից քաղաքի բնական մասն են դառնում։
Արտաշատում ապրելը
Արտաշատը Արարատի մարզի խոշոր քաղաքներից է և գտնվում է Երևանից մոտ 30 կիլոմետր հարավ։ Քաղաքում բնակվում է մոտ 20 հազար մարդ, ինչի շնորհիվ այն բավական ակտիվ բնակավայր է, բայց միևնույն ժամանակ չունի մայրաքաղաքին բնորոշ խիտ ու արագ ռիթմը։
Երևանին մոտ լինելը քաղաքի կարևոր առանձնահատկություններից է։ Անհրաժեշտության դեպքում մայրաքաղաք կարելի է հասնել ինչպես ավտոմոբիլային ճանապարհով, այնպես էլ երկաթուղով։ Արտաշատն ունի Երևան-Արտաշատ երկաթուղային կապ, ինչը լրացուցիչ հնարավորություն է այն մարդկանց համար, ովքեր աշխատանքի, ուսման կամ այլ գործերի պատճառով հաճախ են մեկնում Երևան։
Քաղաքում առօրյա կյանքի համար անհրաժեշտ հիմնական պայմանները նույնպես առկա են։ Այստեղ կան խանութներ, սուպերմարկետներ, դպրոցներ, մանկապարտեզներ, դեղատներ, բժշկական հաստատություններ, բանկեր, սրճարաններ և տարբեր ծառայություններ։ Այսինքն՝ ամենօրյա գնումների կամ սովորական կենցաղային հարցերի համար պարտադիր չէ ամեն անգամ Երևան գնալ։
Քաղաքի չափը նույնպես որոշակի առավելություն է տալիս առօրյային։ Շատ վայրեր կարելի է հասնել առանց երկար ճանապարհ անցկացնելու, իսկ քաղաքի ընդհանուր միջավայրը ավելի հանգիստ է, քան Երևանում։ Միևնույն ժամանակ մայրաքաղաքի մոտ լինելը հնարավորություն է տալիս օգտվել նաև Երևանի այն ծառայություններից և հնարավորություններից, որոնք տեղում հասանելի չեն։
Այդ պատճառով Արտաշատը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես պատմական քաղաք, այլև որպես ինքնուրույն բնակավայր, որտեղ կարելի է կազմակերպել սովորական առօրյա կյանք՝ պահպանելով Երևանի հետ սերտ կապը։
Ընտանիքի համար հարմար քաղաք լինելը
Ընտանիքի համար քաղաք ընտրելիս առաջնահերթ են դառնում ոչ միայն բնակարանի չափն ու արժեքը, այլև առօրյայի հարմարավետությունը։
Արտաշատը կարող է հետաքրքիր լինել այն ընտանիքների համար, որոնք չեն ցանկանում ապրել մայրաքաղաքի բարձր տեմպով միջավայրում։ Երեխաների դեպքում կարևոր է նախապես ուսումնասիրել դպրոցների և մանկապարտեզների հասանելիությունը, իսկ ծնողների համար՝ աշխատանքի և տրանսպորտի հարցը։
Կարևոր է նաև հասկանալ, թե ինչպիսի ժամանցի հնարավորություններ կան ընտանիքի համար։ Եթե ընտանիքը սովոր է հաճախ այցելել մշակութային միջոցառումների, մեծ առևտրի կենտրոնների կամ ժամանցի այլ վայրերի, պետք է հաշվի առնել նաև Երևան հասնելու անհրաժեշտությունը։
Այսինքն՝ ավելի հանգիստ քաղաք տեղափոխվելը կարող է շատերի համար առավելություն լինել, բայց ճիշտ որոշման համար պետք է գնահատել ամբողջ ապրելակերպը, ոչ թե միայն բնակարանի արժեքը։
Բիզնեսի և աշխատանքի հնարավորությունները
Մարզային քաղաքում ապրելու մեկ այլ կարևոր կողմը աշխատանքի հարցն է։ Ոչ բոլոր մասնագիտությունների համար են տեղում նույն հնարավորությունները, ինչ Երևանում, և դա պետք է հաշվի առնել նախապես։
Մյուս կողմից՝ տեղական շուկան կարող է հետաքրքիր հնարավորություններ ստեղծել փոքր բիզնեսի համար։ Քաղաքի բնակիչների առօրյա կարիքները, ծառայությունների պակասը կամ որոշ ապրանքների նկատմամբ պահանջարկը կարող են դառնալ նոր բիզնես գաղափարի հիմք։
Այստեղ կարևոր է ոչ թե պարզապես կրկնել այն, ինչ արդեն կա, այլ հասկանալ, թե ինչի կարիքն ունեն մարդիկ։ Օրինակ՝ ծառայությունը, որը Երևանում բազմաթիվ մրցակիցներ ունի, փոքր քաղաքում կարող է ավելի քիչ առաջարկ ունենալ։ Բայց դրա փոխարեն շուկան նույնպես ավելի փոքր կլինի։
Եթե մտածում եք քաղաքում բիզնես սկսելու մասին, նախ պետք է ուսումնասիրել տեղական շուկան, հասկանալ հնարավոր գնորդներին և միայն դրանից հետո որոշել՝ ինչ առաջարկ կարելի է անել։
Արտաշատը որպես մեկօրյա այցելության ուղղություն
Եթե ցանկանում եք Հայաստանի քաղաքները բացահայտել առանց երկար ճանապարհորդության, Արտաշատը կարելի է ներառել մեկօրյա ուղևորությունների ցանկում։
Առավոտյան կարելի է ուսումնասիրել քաղաքի կենտրոնը, հետո շարունակել դեպի պատմական և հնագիտական վայրեր։ Օրվա ընթացքում կարելի է նաև ժամանակ հատկացնել Արարատի մարզի այլ հետաքրքիր ուղղություններին՝ կախված ընտրված երթուղուց։
Մեկօրյա այցելության առավելությունն այն է, որ պարտադիր չէ ամեն ինչ արագ տեսնել։ Կարելի է մի քանի ժամ հատկացնել պատմությանը, հետո հանգիստ շրջել քաղաքում և պարզապես դիտել տեղական կյանքը։
Եթե գնում եք ընտանիքով, նախապես լավ է որոշել, թե որքան ժամանակ եք պատրաստվում անցկացնել ճանապարհին և ինչ վայրեր եք ցանկանում տեսնել։ Այդպես օրը չի վերածվի անընդհատ մեքենայով տեղից տեղ տեղափոխվելու։
Ինչո՞վ է առանձնանում այս քաղաքը
Այս քաղաքի գլխավոր առանձնահատկությունը անցյալի և ներկայի համադրությունն է։ Մի կողմից՝ մենք խոսում ենք Հայաստանի հին մայրաքաղաքներից մեկի մասին, մյուս կողմից՝ այսօր այստեղ ապրող մարդիկ ունեն սովորական ժամանակակից քաղաքի խնդիրներն ու նպատակները։
Հենց այդ պատճառով Արտաշատը հետաքրքիր է ոչ միայն պատմաբանների կամ զբոսաշրջիկների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև նրանց, ովքեր մտածում են մարզային քաղաքներում բնակվելու, անշարժ գույք ձեռք բերելու կամ փոքր բիզնես սկսելու մասին։
Քաղաքի մասին ամբողջական պատկեր կազմելու համար լավ է միավորել երեք տարբեր տեսանկյուն՝ պատմությունը, ներկայիս քաղաքային կյանքը և ապագայի հնարավորությունները։
Ի՞նչ ժամանակ է ավելի լավ այցելել
Քաղաք այցելելու համար կարելի է ընտրել տարվա տարբեր եղանակներ, սակայն բաց տարածքներում զբոսանքի և հնագիտական վայրերի ուսումնասիրության դեպքում եղանակը կարևոր դեր ունի։
Գարնանը և աշնանը երկար զբոսանքները սովորաբար ավելի հարմար են, քանի որ շոգը կամ ցուրտը այնքան չեն խանգարում։ Ամռանը ցանկալի է այցելությունը կազմակերպել առավոտյան կամ օրվա ավելի ուշ ժամերին, հատկապես եթե նախատեսվում է երկար ժամանակ անցկացնել բաց տարածքում։
Ձմռանը նույնպես հնարավոր է այցելել, բայց պետք է հաշվի առնել եղանակային պայմանները և ճանապարհների վիճակը։
Եզրակացություն
Հայաստանի քաղաքները միայն քարտեզի վրա նշված բնակավայրեր չեն։ Յուրաքանչյուրն ունի իր պատմությունը, մարդկանց առօրյան և զարգացման առանձնահատկությունները։
Արտաշատը հատկապես հետաքրքիր է նրանով, որ այստեղ ժամանակակից քաղաքի կյանքը միավորվում է Հայաստանի հնագույն պատմության հետ։ Հին մայրաքաղաքի հիշողությունը, հնագիտական ժառանգությունը, Արարատյան դաշտի միջավայրը և ներկայիս քաղաքային կյանքը միասին ստեղծում են բավական ինքնատիպ պատկեր։
Եթե ցանկանում եք ավելի լավ ճանաչել Հայաստանի մարզային քաղաքները, հասկանալ ոչ միայն դրանց պատմությունը, այլև բնակության, աշխատանքի և առօրյայի առանձնահատկությունները, այս քաղաքը հաստատ արժանի է ուսումնասիրության։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ինչո՞վ է հայտնի Արտաշատը
Արտաշատը հայտնի է իր հնագույն պատմությամբ և Արտաշես Ա թագավորի օրոք հիմնադրված քաղաքի ժառանգությամբ։ Հին բնակավայրը եղել է Հայաստանի կարևոր քաղաքական կենտրոններից մեկը։
Որտե՞ղ է գտնվում Արտաշատը
Քաղաքը գտնվում է Արարատի մարզում՝ Երևանից հարավ, Արարատյան դաշտում։
Արժե՞ այցելել Արտաշատ
Այո, հատկապես եթե հետաքրքրվում եք Հայաստանի պատմությամբ և հնագիտական ժառանգությամբ։ Այցը կարելի է համատեղել քաղաքի և Արարատի մարզի այլ վայրերի ուսումնասիրության հետ։
Արդյո՞ք քաղաքը հարմար է ընտանիքի համար
Այն կարող է հարմար տարբերակ լինել ընտանիքների համար, որոնք նախընտրում են ավելի հանգիստ միջավայր։ Սակայն վերջնական որոշումից առաջ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել կոնկրետ թաղամասը, դպրոցների, մանկապարտեզների, տրանսպորտի և այլ ծառայությունների հասանելիությունը։
հետաքրքիր է նաև կարդալ հետևյալ հոդվածները
Գյումրի․ Հայաստանի երկրորդ քաղաքը, որտեղ պատմությունն ու ներկան ապրում են կողք կողքի
Աբովյան․ քաղաք, որը արագ փոխվում է և մոտենում նոր ժամանակներին
Կապան․ Սյունիքի լեռների մեջ գտնվող քաղաքը
Հայաստան․ ինչով է հետաքրքիր այս փոքր երկիրը և ինչ կարելի է տեսնել այստեղ
