Ինչ է շահույթը․ ինչպես տարբերել այն աշխատավարձից և իրական եկամտից

Պատկերացրեք՝ դուք սեփական բիզնես ունեք։ Առավոտյան առաջինը դուք եք բացում աշխատավայրը, ամբողջ օրը զբաղվում եք հաճախորդներով, պատվերներով, գնումներով ու խնդիրներով, իսկ երեկոյան, երբ մյուսները տուն են գնում, դուք դեռ հաշվարկում եք օրվա արդյունքը։

Ամսվա ընթացքում բիզնեսը ստացել է 1 միլիոն դրամ, բայց բոլոր ընթացիկ ծախսերը վճարելուց հետո ձեզ մնում է 150 հազար դրամ։

Հիմա ամենակարևոր հարցը՝ ինչ է շահույթը այս իրավիճակում։

Շատերը կասեն՝ «150 հազար դրամը մնաց, ուրեմն դա իմ շահույթն է»։ Թվային կամ հաշվապահական պարզ հաշվարկի դեպքում դա կարող է այդպես ներկայացվել։ Բայց եթե դուք ամբողջ ամիս աշխատել եք բիզնեսում և կատարել եք այն աշխատանքը, որի համար մեկ ուրիշ աշխատակցի դեպքում պետք է աշխատավարձ վճարեիք, ապա միայն այդ 150 հազարը շահույթ համարելը կարող է ձեզ սխալ պատկեր տալ։

Ենթադրենք՝ ձեր փոխարեն այդ նույն աշխատանքը կատարեր մեկ ուրիշ մարդ, և նրա աշխատանքի համար դուք պետք է վճարեիք 150,000 դրամ։ Այդ դեպքում ձեր բիզնեսից մնացած ամբողջ գումարը իրականում չի կարելի դիտարկել որպես ձեր աշխատանքի դիմաց ստացված հավելյալ եկամուտ։ Այդ 150,000 դրամը կարելի է դիտարկել որպես ձեր աշխատանքի արժեք։

Իսկ եթե նույն աշխատանքը ուրիշ ընկերությունում կատարելու դեպքում նույնպես կստանայիք 150,000 դրամ աշխատավարձ, իրավիճակը ավելի պարզ է դառնում։ Դուք բիզնես ունենալու դիմաց դեռ լրացուցիչ շահույթ չեք ստանում․ պարզապես ձեր սեփական աշխատանքով ստեղծում եք այն գումարը, որը կարող էիք ստանալ նաև ուրիշի մոտ աշխատելով։

Հենց այստեղ է կարևոր հասկանալ՝ ինչ է շահույթը ոչ միայն թվերի, այլև ձեր աշխատանքի տեսանկյունից։ Բիզնեսը պետք է ոչ միայն ձեզ աշխատանք ապահովի, այլ ցանկալի է նաև ստեղծի հավելյալ արդյունք՝ ձեր աշխատանքի հնարավոր աշխատավարձից և բիզնեսում ունեցած ծախսերից ու ռիսկերից վեր։

Ինչ է շահույթը պարզ բառերով

Եթե հարցնեք՝ ինչ է շահույթը ամենապարզ ձևով, կարելի է ասել՝ դա այն գումարն է, որը բիզնեսի եկամուտներից անհրաժեշտ ծախսերը հանելուց հետո մնում է։ Բայց սեփական բիզնեսի իրական արդյունավետությունը գնահատելիս ես խորհուրդ կտայի այստեղ կանգ չառնել։

Օրինակ՝ դուք ամսվա ընթացքում վաճառել եք 1,000,000 դրամի ապրանք։ Այդ ամբողջ գումարը, իհարկե, ձեր շահույթը չէ։ Դրանից պետք է վճարեք ապրանքի ձեռքբերման արժեքը, աշխատակիցների աշխատավարձերը, վարձակալությունը, կոմունալ վճարները, գովազդը, հարկերը և բիզնեսի մյուս անհրաժեշտ ծախսերը։

Ենթադրենք՝ այդ բոլոր ծախսերից հետո մնում է 300,000 դրամ։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ ձեր շահույթը 300,000 դրամ է։ Բայց եթե այդ 300,000 դրամը ստացվել է միայն այն պատճառով, որ դուք ամբողջ ամիս ինքներդ եք կատարել աշխատանք, որի համար ուրիշ աշխատակցին պետք էր վճարել 200,000 դրամ, ապա բիզնեսի իրական արդյունքը պետք է ավելի խորությամբ գնահատել։

Այս դեպքում կարելի է մտածել հետևյալ կերպ․ 200,000 դրամը ձեր աշխատանքի պայմանական արժեքն է, իսկ դրանից վեր մնացած 100,000 դրամը այն հավելյալ արդյունքն է, որը բիզնեսը ստեղծել է ձեր աշխատանքի դիմաց հնարավոր աշխատավարձից բացի։

Այս տարբերակումը հատկապես կարևոր է փոքր բիզնեսի դեպքում, որտեղ սեփականատերը հաճախ միաժամանակ տնօրեն է, վաճառող, մենեջեր, հաշվապահ և նույնիսկ առաքիչ։ Եթե սեփականատիրոջ կատարած աշխատանքը չգնահատենք, կարող ենք մտածել, որ բիզնեսը մեծ շահույթ է տալիս, մինչդեռ իրականում այն պարզապես սեփականատիրոջ համար աշխատանք է ստեղծում։

Այդ պատճառով ինչ է շահույթը հարցին պատասխանելիս ես կառաջարկեի նայել ոչ միայն ամսվա վերջում մնացած գումարին, այլ նաև հարցնել՝ «Եթե ես այս աշխատանքը չանեի, ինչքա՞ն կարժենար ուրիշ մարդուն վճարելը»։

Պարզեցված տրամաբանությունը կարող ենք ներկայացնել այսպես․

Եկամուտ − բիզնեսի ծախսեր − սեփականատիրոջ աշխատանքի արժեք = հավելյալ շահույթ։

Այս մոտեցումը հատկապես օգտակար է, երբ ուզում եք հասկանալ՝ ձեր բիզնեսը իսկապե՞ս եկամտաբեր է, թե պարզապես ինքներդ ձեզ համար աշխատանք եք ստեղծել։

Եթե ես ինքս եմ աշխատում իմ բիզնեսում

Սա հատկապես կարևոր է փոքր բիզնես ունեցող մարդկանց համար։

Պատկերացրեք՝ դուք ունեք փոքր տպագրատուն։ Առավոտյան բացում եք դուռը, ընդունում պատվերները, աշխատում սարքավորումների հետ, գնում անհրաժեշտ նյութերը, պատասխանում հաճախորդների զանգերին, զբաղվում գովազդով և օրվա վերջում նաև փորձում եք հասկանալ՝ որքան գումար է մնացել։

Այսպիսի բիզնեսում սեփականատերը հաճախ միաժամանակ կատարում է մի քանի տարբեր աշխատակիցների գործ։ Եվ այստեղ է, որ միայն ամսվա վերջում մնացած գումարին նայելը կարող է խաբուսիկ լինել։

Ենթադրենք՝ բոլոր ծախսերից հետո բիզնեսում որոշակի գումար է մնում։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ այդ ամբողջ գումարը բիզնեսի շահույթն է։ Բայց իրականում պետք է նաև հաշվի առնել այն աշխատանքը, որը դուք ամեն օր կատարում եք։

Եթե վաղը ձեր փոխարեն այդ նույն աշխատանքը կատարելու համար մարդ վարձեք, նրա աշխատավարձը նույնպես պետք է ներառվի բիզնեսի ծախսերի մեջ։ Այսինքն՝ ձեր աշխատանքի արժեքը պարզապես անհետացող բան չէ․ այն իրական արժեք ունի, նույնիսկ եթե այդ պահին ինքներդ ձեզ աշխատավարձ չեք վճարում։

Այստեղ արդեն ավելի հետաքրքիր հարց է առաջանում․ բիզնեսը որքանո՞վ է աշխատում ձեր փոխարեն, և որքանո՞վ եք դուք աշխատում բիզնեսի փոխարեն։

Եթե առանց ձեր ամենօրյա աշխատանքի բիզնեսը գրեթե չի կարող գործել, ապա դրա եկամուտը մեծ մասամբ կապված է հենց ձեր անձնական աշխատանքի հետ։ Իսկ եթե ժամանակի ընթացքում կարողանում եք աշխատակիցներ ներգրավել, գործընթացները կարգավորել և այնպես կառուցել աշխատանքը, որ ձեր մշտական ներկայությունը պարտադիր չլինի, բիզնեսի արժեքը սկսում է փոխվել։

Իմ կարծիքով, սա փոքր բիզնեսը գնահատելու ամենակարևոր հարցերից մեկն է։ Լավ բիզնեսը միայն այն չէ, որը ամսվա վերջում որոշակի գումար է թողնում։ Ավելի հետաքրքիր է այն բիզնեսը, որը ժամանակի ընթացքում կարողանում է աճել և եկամուտ ստեղծել ոչ միայն սեփականատիրոջ ամենօրյա աշխատանքի շնորհիվ։

Այդ պատճառով ինչ է շահույթը հասկանալու համար երբեմն պետք է մի փոքր հեռանալ հաշվիչից և նայել ամբողջ պատկերին՝ ձեր գումարին, ժամանակին, աշխատանքին և այն հնարավորությանը, թե բիզնեսը վաղը ինչ կարող է տալ ձեզ։

Ինչ է շահույթը և ինչ տարբերություն կա հասույթի ու շահույթի միջև

Շատերը բիզնեսի մասին խոսելիս ասում են․ «Ես ամսական 5 միլիոն դրամ եմ վաստակում»։

Բայց այստեղ պետք է պարզել՝ այդ 5 միլիոնը ի՞նչ է նշանակում։

Եթե դա վաճառքների ընդհանուր գումարն է, ապա խոսքը հասույթի կամ շրջանառության մասին է, ոչ թե շահույթի։

Օրինակ՝ բիզնեսը կարող է ունենալ 5 միլիոն դրամի վաճառք, բայց ծախսել 4.5 միլիոն դրամ։ Այդ դեպքում վերջում մնում է 500,000 դրամ։

Հենց այստեղ է հասկանում մարդը, թե ինչ է շահույթը և ինչու շրջանառությունը երբեք չպետք է շփոթել վերջնական արդյունքի հետ։

ԱՄՆ Առևտրի պալատի բիզնեսի վերաբերյալ նյութերից մեկը նույնպես առանձնացնում է հասույթը և շահույթը՝ նշելով, որ շահույթը հաշվարկելու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել բիզնեսի ծախսերը։ U.S. Chamber of Commerce — Profit vs. Revenue

Կարո՞ղ է բիզնեսը մեծ գումարներ ստանալ, բայց քիչ շահույթ ունենալ

Այո, և իրականում դա ավելի հաճախ է պատահում, քան կարող է թվալ։ Պատկերացրեք երկու բիզնես․ առաջինը ամսական 10 միլիոն դրամի շրջանառություն ունի, բայց միաժամանակ մեծ գումարներ է ծախսում վարձակալության, աշխատակիցների, ապրանքների, գովազդի և այլ անհրաժեշտ կարիքների վրա։ Երկրորդ բիզնեսը կարող է ունենալ ընդամենը 4 միլիոն դրամի շրջանառություն, բայց աշխատել շատ ավելի փոքր ծախսերով։

Արդյունքում հնարավոր է, որ երկրորդ բիզնեսի սեփականատիրոջ մոտ ամսվա վերջում ավելի շատ գումար մնա։ Այդ պատճառով, երբ փորձում եք հասկանալ ինչ է շահույթը, պետք չէ կենտրոնանալ միայն այն բանի վրա, թե որքան մեծ են վաճառքները։ Ավելի կարևոր է տեսնել, թե այդ գումարից որքանն է իրականում մնում բոլոր անհրաժեշտ ծախսերը կատարելուց հետո։

Ինչ անել, եթե բիզնեսից շատ քիչ է մնում

Եթե դուք ամբողջ օրը աշխատում եք, բայց ամսվա վերջում ձեզ մնում է այնպիսի գումար, որը գրեթե հավասար է սովորական աշխատանքի աշխատավարձին, միանգամից պետք չէ մտածել, որ բիզնեսը ձախողված է։ Նախ արժե հասկանալ, թե որտեղ է առաջանում խնդիրը։ Հնարավոր է՝ գները չափազանց ցածր են, որոշ ծախսեր կարելի է կրճատել, կամ պետք է փոխել ծառայությունների տեսականին և ավելի վճարունակ հաճախորդների գտնել։ Երբեմն խնդիրը նույնիսկ վաճառքների քանակը չէ, այլ այն, որ յուրաքանչյուր վաճառքից չափազանց քիչ գումար է մնում։

Եթե ցանկանում եք համեմատել սեփական բիզնեսի արդյունքը սովորական աշխատանքի հնարավոր եկամտի հետ, կարող եք կարդալ նաև «Բիզնեսի թաքնված ծախսերը․ 1 սխալ, որը կարող է վնասել բիզնեսին» հոդվածը։ Իսկ եթե արդեն աշխատավարձ եք ստանում և ցանկանում եք հասկանալ, թե իրականում որքան գումար է մնում դրանից հետո, օգտակար կլինի «Աշխատավարձի հաշվիչ․ որքան է իրականում մնում ձեր աշխատավարձից» հոդվածը։

Ինչ է շահույթը և ինչ անել այդ գումարի հետ

Ենթադրենք՝ արդեն հասկացել եք ինչ է շահույթը, հաշվարկել եք բոլոր ծախսերը և տեսնում եք, որ ձեր բիզնեսը ամսական մոտ 500,000 դրամ է ստեղծում։ Հաջորդ հարցն արդեն այն է, թե ինչ անել այդ գումարի հետ․ ամբողջը վերցնե՞լ և ծախսել, թե՞ դրա մի մասը թողնել բիզնեսում։

Շատ դեպքերում ավելի խելամիտ է շահույթի մի մասը կրկին ներդնել բիզնեսի զարգացման մեջ։ Դա կարող է լինել նոր սարքավորում, լրացուցիչ գովազդ, ապրանքների տեսականու ընդլայնում կամ նույնիսկ նոր աշխատակից ներգրավելը։ Մյուս մասը կարելի է պահել որպես ֆինանսական պահուստ։ Իսկ եթե արդեն որոշակի խնայողություններ ունեք և մտածում եք, թե որտեղ պահել դրանք, կարող եք ուսումնասիրել նաև «Ներդրում․ 15 կարևոր սկզբունք, որոնք պետք է իմանա յուրաքանչյուր ներդրող» հոդվածը։

Ինչ է շահույթը մարդու իրական կյանքի տեսանկյունից

Ինձ համար ինչ է շահույթը հարցը միայն հաշվապահական հաշվարկ չէ։ Երբ մարդը սեփական բիզնես ունի, պետք է հաշվի առնել նաև այն ժամանակը, էներգիան և ռիսկը, որը նա ներդնում է այդ աշխատանքի մեջ։

Եթե մարդը օրական 12 ժամ աշխատում է, գրեթե չի հանգստանում, ամբողջ պատասխանատվությունն իր վրա է, իսկ ամսվա վերջում իրեն մնում է ընդամենը 150,000 դրամ, ես այդ բիզնեսը միայն «150,000 դրամ շահույթ» արտահայտությամբ չէի գնահատի։ Ավելի կարևոր է հարցնել՝ արդյոք այդ գումարը արդարացնո՞ւմ է ներդրված ժամանակն ու ջանքը։

Եթե նույն 150,000 դրամը հնարավոր էր ստանալ որպես աշխատավարձ՝ ավելի քիչ ռիսկով, ավելի քիչ պատասխանատվությամբ և ավելի քիչ աշխատանքային ժամերով, ապա արդեն արժե վերանայել բիզնեսի արդյունավետությունը։ Իսկ եթե բիզնեսը դեռ զարգացման փուլում է, հաճախորդների թիվն աճում է, ծախսերը հնարավոր է նվազեցնել, և այսօր ստացած 150,000 դրամը հետագայում կարող է դառնալ 500,000, ապա իրավիճակն արդեն այլ է։

Շահույթը պետք է տարբերել նաև անձնական ծախսերից

Բիզնեսի և անձնական ֆինանսների խառնվելը նույնպես կարող է սխալ պատկեր ստեղծել։ Օրինակ՝ եթե բիզնեսի հաշվին դուք հաճախ կատարում եք անձնական գնումներ, հետո կարող եք մտածել, որ բիզնեսը քիչ շահույթ է ստեղծում, մինչդեռ իրական խնդիրը կարող է լինել ծախսերի կառավարման մեջ։

Եթե ցանկանում եք ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են առօրյա գնումներն ազդում ձեր ֆինանսական վիճակի վրա, կարող եք կարդալ «Գնումների կառավարում․ ինչպես են մեր գնումները ազդում կյանքի վրա» հոդվածը։ Իսկ եթե զգում եք, որ գումարը գալիս է, բայց ամսվա վերջում գրեթե ոչինչ չի մնում, օգտակար կլինի նաև «Ֆինանսական սխալներ․ ինչպես խուսափել և պահպանել կյանքի որակը» հոդվածը։

Ի վերջո, ինչ է շահույթը

Եթե ամբողջ հոդվածը մեկ մտքի մեջ ամփոփենք, ապա ինչ է շահույթը հարցի ամենապարզ պատասխանը հետևյալն է՝ դա այն գումարն է, որը բիզնեսում մնում է անհրաժեշտ ծախսերը հանելուց հետո։

Բայց իրական կյանքում ես խորհուրդ կտայի դրան մի փոքր ավելի լայն նայել։

Եթե դուք սեփական բիզնես ունեք, հաշվեք ոչ միայն վաճառքները, այլև բոլոր ծախսերը։ Հաշվի առեք նաև ձեր աշխատանքի արժեքը և այն ժամանակը, որը ներդնում եք։

Եթե բիզնեսից ամսական 150,000 դրամ է մնում, դա կարող է լինել շահույթ։ Բայց եթե այդ նույն գումարը դուք կարող էիք ստանալ որպես աշխատավարձ՝ ավելի քիչ ժամանակ և պատասխանատվություն ծախսելով, պետք է մտածել բիզնեսի արդյունավետության մասին։

Իմ կարծիքով՝ լավ բիզնեսը միայն այն չէ, որը գումար է բերում։ Լավ բիզնեսն այն է, որը ժամանակի ընթացքում կարողանում է ձեզ տալ ավելի մեծ եկամուտ, ազատություն և զարգացման հնարավորություն, քան այն աշխատանքը, որը կարող էիք անել ուրիշի մոտ։

Այդ պատճառով ինչ է շահույթը հարցի պատասխանը միայն հաշվարկի վերջում ստացված թիվը չէ։ Կարևոր է հասկանալ՝ այդ թիվը ինչ գնով եք ստանում և ինչ հնարավորություն է այն ստեղծում ապագայի համար։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ է շահույթը և ինչպե՞ս է այն հաշվարկվում

Ինչ է շահույթը՝ պարզ ասած, բիզնեսի եկամուտներից անհրաժեշտ ծախսերը հանելուց հետո մնացած գումարն է։ Պարզեցված ձևով՝ եկամուտ − ծախսեր = շահույթ։

Ինչո՞ւ է կարևոր հասկանալ շահույթի իրական չափը

Որովհետև միայն հաշվին մնացած գումարը միշտ չէ, որ ցույց է տալիս բիզնեսի իրական արդյունավետությունը։ Ինչ է շահույթը հասկանալը օգնում է տարբերել բիզնեսի եկամուտը սեփականատիրոջ աշխատանքի արժեքից և տեսնել՝ արդյոք բիզնեսը իրականում հավելյալ արժեք ստեղծում է։