«Դրամ թե դոլար» հարցը շատ մարդկանց մոտ առաջանում է այն ժամանակ, երբ սկսում են գումար խնայել։ Եթե աշխատավարձը ստանում եք դրամով, բայց տեսնում եք, որ դոլարի փոխարժեքը ժամանակ առ ժամանակ փոխվում է, բնական է մտածել՝ գուցե խնայողությունը պետք է պահել դոլարով։
Մյուս կողմից՝ եթե ձեր առօրյա բոլոր ծախսերը դրամով են, ինչո՞ւ պետք է գումարը փոխարկեք մեկ այլ արժույթի և հետո նորից վերածեք դրամի։
Իրականում դրամ թե դոլար ընտրության համար մեկ պատասխան չկա։ Ճիշտ տարբերակը կախված է նրանից, թե ինչի համար եք պահում գումարը, երբ եք նախատեսում այն օգտագործել և ինչ արժույթով են լինելու ձեր ապագա ծախսերը։
Այս հոդվածում կփորձենք պարզել, թե որ դեպքում կարող է ավելի հարմար լինել դրամը, երբ արժե մտածել դոլարի մասին և ինչու ամբողջ խնայողությունը մեկ արժույթով պահելը միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է։
Սկզբում մտածեք ոչ թե արժույթի, այլ նպատակի մասին
Շատերը խնայողություն անելիս առաջին հերթին հետևում են փոխարժեքին։ Այսօր դոլարը կարող է թանկանալ, վաղը՝ նվազել, և մարդը սկսում է մտածել՝ հիմա փոխե՞լ դրամը դոլարի, թե՞ սպասել։
Ես այս մոտեցումը այնքան էլ արդյունավետ չեմ համարում։
Ավելի լավ է առաջին հերթին որոշել՝ ինչի համար է նախատեսված ձեր գումարը։
Եթե երեք ամիս հետո պետք է վճարեք բնակարանի վարձը, կատարեք վերանորոգում կամ գնեք որևէ բան Հայաստանում, ձեր ծախսը, ամենայն հավանականությամբ, լինելու է դրամով։ Այդ դեպքում կարող է իմաստ չունենալ գումարը պարզապես փոխարկել դոլարի միայն այն պատճառով, որ կարծում եք՝ դոլարը հետագայում կարող է թանկանալ։
Իսկ եթե գումարը նախատեսված է երկարաժամկետ նպատակների համար, իրավիճակը կարող է այլ լինել։
Այսինքն՝ հարցը միայն «դրամ թե դոլար» չէ։ Ավելի ճիշտ հարցն է՝ ինչ արժույթով եմ ապագայում ծախսելու այս գումարը։
Իսկ եթե գումարը երկարաժամկետ խնայողություն է
Երբ գումարը նախատեսված չէ մոտակա ամիսների ծախսերի համար, հարցն արդեն ավելի հետաքրքիր է դառնում։
Օրինակ՝ դուք այսօր ունեք 3 միլիոն դրամ և չեք նախատեսում այդ գումարը ծախսել առաջիկա երկու կամ երեք տարիներին։
Այստեղ արդեն կարող եք մտածել տարբեր արժույթների մասին և հասկանալ՝ որն է համապատասխանում ձեր նպատակին։
Դոլարը միջազգային լայնորեն օգտագործվող արժույթ է, և շատ մարդիկ այն դիտարկում են որպես իրենց խնայողությունների մի մասի պահման տարբերակ։ Բայց սա ինքնին չի նշանակում, որ պետք է ամբողջ գումարը փոխարկել դոլարի։
Դոլարի փոխարժեքը նույնպես կարող է փոխվել, և ոչ ոք չի կարող վստահորեն ասել, թե ապագայում կոնկրետ ինչ արժեք կունենա այն դրամի նկատմամբ։
Ինչու ամբողջ գումարը դոլարի վերածելը միշտ չէ, որ լավ գաղափար է
Երբ մարդը վախենում է դրամի արժեզրկումից, կարող է մտածել՝ «ավելի լավ է ամբողջ գումարս դոլար դարձնեմ և հանգիստ լինեմ»։
Բայց այստեղ ևս պետք է հաշվի առնել ձեր իրական իրավիճակը։
Եթե ձեր բոլոր ապագա ծախսերը դրամով են, իսկ դուք ամբողջ գումարը փոխարկել եք դոլարի, հետագայում դրամով ծախս կատարելիս կրկին պետք է փոխանակում կատարեք։
Բացի այդ, արժույթ փոխարկելիս կարող է լինել տարբերություն առքի և վաճառքի փոխարժեքների միջև։ Այսինքն՝ դուք կարող եք կորցնել որոշակի գումար ոչ թե այն պատճառով, որ դոլարի գինը նվազել է, այլ հենց փոխանակման գործընթացում։
Հետևաբար արժույթը փոխելուց առաջ պետք է մտածել ոչ միայն հնարավոր շահույթի, այլ նաև դրա անհրաժեշտության մասին։
Դրամ թե դոլար՝ գուցե երկուսն էլ
Շատ մարդկանց համար հարցի ավելի հանգիստ լուծում կարող է լինել ոչ թե ամբողջ գումարի ընտրությունը մեկ արժույթի օգտին, այլ խնայողության բաժանումը։
Օրինակ՝ եթե ունեք երկարաժամկետ խնայողություն, կարող եք որոշակի մասը պահել դրամով, իսկ մյուս մասը՝ դոլարով։
Այդ դեպքում դուք ամբողջությամբ կախված չեք լինում միայն մեկ արժույթից։
Սակայն այստեղ նույնպես չկա որևէ ունիվերսալ հարաբերակցություն, օրինակ՝ «50% դրամ, 50% դոլար»։ Այդպիսի բաժանումը պետք է կախված լինի ձեր եկամուտներից, ապագա ծախսերից, ֆինանսական նպատակներից և այն բանից, թե որքան ժամանակ եք նախատեսում պահել գումարը։
Մի ընտանիքի համար կարող է հարմար լինել հիմնականում դրամը, մեկ ուրիշի համար՝ տարբեր արժույթների համադրությունը։
Եթե բնակարան եք պատրաստվում գնել
Բնակարան գնելու դեպքում դրամ թե դոլար հարցը կարող է ունենալ ևս մեկ առանձնահատկություն։
Եթե արդեն գիտեք, որ բնակարանի համար անհրաժեշտ գումարը պետք է վճարեք կոնկրետ արժույթով, տրամաբանական է հաշվի առնել հենց այդ հանգամանքը։
Օրինակ՝ եթե ձեր պայմանավորվածությունը նախատեսում է վճարում դրամով, ձեր հաշվարկները պետք է կատարեք դրամով։ Եթե որևէ գործարքի պայմանները կապված են այլ արժույթի հետ, պետք է նախապես հասկանալ, թե ինչ փոխարժեքով և ինչ պայմաններով է կատարվելու վճարումը։
Այսպիսի մեծ գնումների դեպքում փոխարժեքի նույնիսկ փոքր փոփոխությունը կարող է զգալի գումար դառնալ։
Այդ պատճառով բնակարան գնելու նպատակով գումար հավաքելիս արժե ոչ թե պարզապես հետևել դոլարի փոխարժեքին, այլ նախապես հասկանալ գործարքի պայմանները։
Եթե բնակարան գնելու մասին եք մտածում, կարող եք նաև կարդալ մեր հոդվածը՝ «Ինչպես գնել բնակարան․ ամբողջական ուղեցույց ճիշտ ընտրություն կատարելու համար»։
Եթե եկամուտը դոլարով եք ստանում
Եթե ձեր եկամուտը դոլարով է, իրավիճակը կարող է լրիվ այլ լինել։
Օրինակ՝ արտերկրում աշխատող կամ արտասահմանյան ընկերության համար աշխատող մարդը կարող է ստանալ եկամուտ դոլարով, բայց ծախսերի մեծ մասը կատարել Հայաստանում։
Այդ դեպքում նա կարող է ամեն ամիս անհրաժեշտ գումարը փոխարկել դրամի, իսկ մնացած մասը պահել այն արժույթով, որով ստանում է եկամուտը։
Այս մոտեցումը կարող է ավելի պարզ լինել, քանի որ մարդը ստիպված չէ ամբողջ եկամուտը անընդհատ փոխարկել մեկ արժույթից մյուսը։
Եթե գումարը նախատեսված է արտասահմանյան ծախսերի համար
Այստեղ դոլարը կարող է ավելի բնական ընտրություն լինել, եթե ապագայում նախատեսում եք կատարել դոլարով կամ դոլարի հետ կապված ծախս։
Օրինակ՝ եթե նախատեսում եք երկար ժամանակ հետո գումար օգտագործել արտասահմանում ուսման, ճանապարհորդության կամ այլ նպատակի համար, կարող եք հաշվի առնել այն արժույթը, որով այդ ծախսը պետք է կատարվի։
Սակայն նույնիսկ այս դեպքում պետք չէ ավտոմատ կերպով ամբողջ խնայողությունը փոխարկել դոլարի։
Նախ պետք է մոտավորապես հասկանալ՝ որքան գումար է ձեզ անհրաժեշտ և երբ է այն պետք գալու։
Իսկ եթե պարզապես վախենում եք, որ դրամը կարող է արժեզրկվել
Սա ամենատարածված պատճառներից մեկն է, որի պատճառով մարդիկ սկսում են մտածել «Դրամ թե դոլար» մասին։
Բայց այստեղ կարևոր է չխառնել երկու տարբեր բան։
Առաջինը՝ երկարաժամկետ ֆինանսական պաշտպանվածությունը։
Երկրորդը՝ փոխարժեքից կարճաժամկետ շահույթ ստանալու փորձը։
Եթե դուք պարզապես ուզում եք պահպանել ձեր խնայողությունը և դրա կարիքը չունեք մոտ ապագայում, տարբեր արժույթների մասին մտածելը կարող է լինել ձեր ֆինանսական պլանի մի մասը։
Բայց եթե սկսում եք անընդհատ գնել և վաճառել դոլար՝ փորձելով ճիշտ կանխատեսել, թե երբ է այն թանկանալու կամ էժանանալու, արդեն այլ ռիսկ եք վերցնում։
Փոխարժեքը կանխատեսելը հեշտ չէ, և նույնիսկ փորձառու մարդիկ կարող են սխալվել։
Մի փոխեք ամբողջ գումարը միայն այն պատճառով, որ դոլարը այսօր թանկացել է
Սա ևս մեկ տարածված սխալ է։
Մարդը տեսնում է, որ դոլարի փոխարժեքը բարձրացել է և մտածում է՝ «հիմա պետք է արագ դոլար գնել, քանի դեռ ավելի չի թանկացել»։
Բայց հենց այդ պահին արդեն կարող է ուշ լինել տվյալ որոշման համար։
Նույնը գործում է հակառակ ուղղությամբ։ Եթե դոլարը որոշ ժամանակ էժանացել է, դա ինքնին չի նշանակում, որ այն անպայման շարունակելու է էժանանալ։
Եթե ձեր նպատակը երկարաժամկետ խնայողություն ստեղծելն է, ավելի լավ է որոշումը կապել ձեր ֆինանսական նպատակների հետ, այլ ոչ թե ամենօրյա փոխարժեքի փոփոխության։
Հաշվի առեք փոխանակման ծախսերը
Դրամը դոլարի կամ դոլարը դրամի վերածելը անվճար գործընթաց չէ։
Տարբեր բանկերում և փոխանակման կետերում կարող են լինել տարբեր առքի և վաճառքի փոխարժեքներ։
Օրինակ՝ եթե դուք այսօր դրամը փոխարկում եք դոլարի, իսկ մի քանի ամիս անց կրկին փոխարկում եք դրամի, պետք է հաշվի առնել երկու փոխանակումների պայմանները։
Փոքր գումարի դեպքում տարբերությունը կարող է աննշան թվալ, բայց մեծ խնայողության դեպքում նույնիսկ փոքր տարբերությունը կարող է դառնալ զգալի գումար։
Այդ պատճառով դրամ թե դոլար որոշում կայացնելիս արժե հաշվի առնել նաև փոխանակման արժեքը։
Մի շփոթեք խնայողությունը ներդրման հետ
Դրամով կամ դոլարով գումար պահելը և ներդրում կատարելը նույն բանը չեն։
Եթե դուք պարզապես գումար եք պահում որևէ արժույթով, ձեր հիմնական նպատակը կարող է լինել դրա պահպանությունը և ապագայում օգտագործելը։
Ներդրման դեպքում արդեն առաջանում են այլ հարցեր՝ ինչ եկամուտ կարող է բերել գումարը, ինչ ռիսկ կա և որքան ժամանակ եք պատրաստ այն չօգտագործել։
Օրինակ՝ մարդը կարող է իր կարճաժամկետ ծախսերի գումարը պահել դրամով, երկարաժամկետ խնայողության մի մասը՝ այլ արժույթով, իսկ առանձին գումար նախատեսել ներդրման համար։
Այս երեք նպատակները իրարից տարբերելը շատ ավելի օգտակար է, քան ամեն ինչ պարզապես «դրամ թե դոլար» հարցի մեջ տեղավորելը։
Իսկ որտե՞ղ պահել դրամը կամ դոլարը
Արժույթի ընտրությունից հետո առաջանում է հաջորդ հարցը՝ որտեղ պահել գումարը։
Տանը կանխիկ գումար պահելը մի տարբերակ է, բայց ունի իր անհարմարություններն ու ռիսկերը։
Բանկային հաշիվը կամ ավանդը կարող է լինել մեկ այլ տարբերակ։ Այստեղ արդեն պետք է ուսումնասիրել տվյալ բանկի պայմանները, տոկոսադրույքը, գումարի հասանելիությունը և մյուս պայմանները։
Եթե ցանկանում եք ավելի մանրամասն հասկանալ խնայողությունների պահպանման տարբերակները, կարող եք կարդալ մեր հոդվածը՝ «Խնայելը ինքնամերժում չէ․ ինչպես ձևավորել ճիշտ ֆինանսական մտածելակերպ»։
Ինչպես որոշել՝ որն է ձեզ ավելի հարմար
Եթե դժվարանում եք հասկանալ՝ դրամ թե դոլար տարբերակն է ձեզ ավելի հարմար, սկսեք ոչ թե փոխարժեքից, այլ ձեր նպատակից։ Նախ որոշեք՝ ինչի համար եք պահում գումարը, երբ եք նախատեսում օգտագործել այն և ինչ արժույթով է լինելու այդ ծախսը։
Եթե գումարը պետք է օգտագործվի մոտ ապագայում Հայաստանում, իսկ ձեր ծախսերը դրամով են, դրամը կարող է լինել ավելի պարզ տարբերակ։ Եթե խնայողությունը երկարաժամկետ է, կարող եք ուսումնասիրել տարբեր արժույթներով այն պահելու հնարավորությունը։ Իսկ եթե ապագա ծախսը լինելու է արտասահմանում կամ կապված է այլ արժույթի հետ, այդ հանգամանքը նույնպես պետք է հաշվի առնել։
Այս մոտեցումը շատ ավելի հանգիստ է, քան ամեն օր փոխարժեքը ստուգելը և փորձել հասկանալ՝ այսօր «ճիշտ պահն» է, թե ոչ։ Ի վերջո, դրամ թե դոլար ընտրությունը պետք է համապատասխան լինի ձեր նպատակին, այլ ոչ թե միայն տվյալ օրվա փոխարժեքին։
Օրինակ՝ ինչ անել 2 միլիոն դրամ խնայողության դեպքում
Ենթադրենք՝ ընտանիքն ունի 2 միլիոն դրամ խնայողություն։ Նրանք գիտեն, որ մոտակա վեց ամիսներին 800 հազար դրամ կարող են օգտագործել տան հետ կապված ծախսերի համար։ Մնացած 1.2 միլիոն դրամը նախատեսում են չօգտագործել առնվազն երկու տարի։
Այս իրավիճակում պարտադիր չէ ամբողջ 2 միլիոնը նույն կերպ պահել։ Ընտանիքը կարող է կարճաժամկետ նպատակին նախատեսված գումարը պահել այն ձևով, որը համապատասխանում է իրենց մոտակա ծախսերին, իսկ երկարաժամկետ հատվածի համար ուսումնասիրել տարբեր արժույթների և խնայողության այլ տարբերակներ։
Այս օրինակի իմաստը կոնկրետ բաժանում առաջարկելը չէ։ Կարևորն այն է, որ յուրաքանչյուր գումար պետք է ունենա իր նպատակը, և հենց այդ նպատակից էլ կարելի է սկսել որոշել՝ դրամ թե դոլար տարբերակն է տվյալ դեպքում ավելի համապատասխան։
Ո՞ր սխալից պետք է հատկապես խուսափել
Ամենամեծ սխալներից մեկը կարող է լինել ամբողջ խնայողությունը փոխարժեքի վրա հիմնված մեկ որոշմամբ կառավարելը։
Օրինակ՝ մարդը կարող է ամբողջ գումարը փոխարկել դոլարի՝ կարծելով, որ այն անպայման կթանկանա։ Կամ հակառակը՝ ամբողջ գումարը պահել դրամով՝ չմտածելով, թե ինչ նպատակ ունի երկարաժամկետ խնայողությունը։
Երկու դեպքում էլ մարդը որոշումը կայացնում է ոչ թե իր ֆինանսական իրավիճակից, այլ մեկ ենթադրությունից։
Ավելի առողջ մոտեցումն այն է, որ նախ որոշեք նպատակը, ժամկետը և ապագա ծախսերը, հետո միայն մտածեք արժույթի մասին։
Այսպիսով՝ դրամ թե դոլար
Եթե հարցնեք՝ դրամ թե դոլար, որն է ճիշտ, ամենապարզ պատասխանը կլինի՝ կախված է։
Կարճաժամկետ գումարը, որը պետք է ծախսեք Հայաստանում և դրամով, կարող է ավելի տրամաբանական լինել պահել դրամով։
Երկարաժամկետ խնայողության դեպքում կարելի է դիտարկել տարբեր արժույթների համադրությունը՝ հաշվի առնելով ձեր նպատակներն ու ռիսկը։
Եթե ապագա ծախսը կապված է արտասահմանյան արժույթի հետ, այդ հանգամանքը նույնպես պետք է հաշվի առնել։
Իսկ եթե ձեր միակ պատճառը դոլար գնելու համար այն է, որ «գուցե վաղը թանկանա», ավելի լավ է մի պահ կանգ առնել և մտածել՝ իրականում ինչ նպատակով եք անում այդ փոխանակումը։
Գումարը կառավարելու լավ մոտեցումը ոչ թե այն է, որ անպայման ընտրեք մեկ «ճիշտ» արժույթ, այլ այն, որ ձեր խնայողությունը համապատասխանեցնեք ձեր իրական նպատակներին։
Ամփոփում
Դրամ թե դոլար հարցը տարբեր մարդկանց համար կարող է ունենալ տարբեր պատասխան։
Եթե գումարը պետք է մոտ ապագայում օգտագործեք Հայաստանում, դրամը կարող է ավելի հարմար լինել։ Եթե խոսքը երկարաժամկետ խնայողության մասին է, կարելի է ուսումնասիրել տարբեր արժույթներով գումար պահելու տարբերակները։
Ամենակարևորն այն է, որ որոշումը չկայացնեք միայն փոխարժեքի այսօրվա փոփոխության հիման վրա։
Նախ որոշեք՝ ինչի համար եք խնայում, երբ է գումարը ձեզ պետք գալու և ինչ արժույթով եք այն ծախսելու։ Դրանից հետո միայն համեմատեք դրամի, դոլարի և ձեր մյուս հնարավոր տարբերակները։
Իսկ եթե ցանկանում եք ավելի լայն պատկեր ստանալ խնայողությունների կառավարման մասին, կարող եք կարդալ նաև մեր հոդվածները՝ «Ավանդ որպես ներդրում․ 7 կարևոր առավելություն, ռիսկ և այլընտրանք»,«Որտեղ պահել խնայողությունները․ տանը, բանկում, թե կրիպտոյում»։
