բախտ

Բախտ․ ամեն ինչ կանխորոշվա՞ծ է, թե՞ մեր կյանքը փոխելու ուժը մեր ձեռքերում է

Խելամիտ որոշումներ

Երբեմն մարդկանց խոսակցություններում կարելի է լսել արտահայտություններ, որոնք առաջին հայացքից սովորական են թվում․ «Նա բախտավոր աստղի տակ է ծնվել», «Շան բախտ ունի», «Իր մոտ ամեն ինչ ստացվում է», կամ հակառակը՝ «Ինձ բախտ չի վիճակվել», «Իմ ճակատագիրն է այսպիսին»։ Մենք այնքան հաճախ ենք լսում այս խոսքերը, որ երբեմն նույնիսկ չենք մտածում՝ ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ դրանք մեր մտածելակերպի և որոշումների վրա։

Իսկապես, կյանքում ամեն ինչ չէ, որ կախված է մեզանից։ Մարդիկ տարբեր պայմաններում են ծնվում, տարբեր հնարավորություններ են ունենում, ոմանց ճանապարհին ավելի շատ խոչընդոտներ են հանդիպում, իսկ մյուսները ճիշտ ժամանակին ստանում են այնպիսի հնարավորություն, որը կարող է փոխել նրանց կյանքը։ Բայց այստեղ մի կարևոր հարց է առաջանում․ եթե մեր կյանքում բախտն իր դերն ունի, արդյո՞ք դա նշանակում է, որ մենք քիչ բան կարող ենք փոխել։

Իմ կարծիքով՝ հենց այս հարցի պատասխանից է կախված, թե մարդն ինչպես կվերաբերվի իր կյանքին՝ որպես մի բանի, որը պետք է պարզապես ընդունել, թե որպես ճանապարհի, որի ուղղությունը որոշ չափով կարող է փոխել նաև ինքը։

Ինչո՞ւ ենք մարդկանց հաջողությունը հաճախ վերագրում բախտին

Երբ տեսնում ենք մեկին, ով լավ աշխատանք ունի, հաջողակ բիզնես է կառուցել, կարողացել է բնակարան գնել կամ հասել է այնպիսի կյանքի, որի մասին շատերն են երազում, հաճախ ասում ենք՝ «Նա բախտավոր է»։ Երբեմն այդ խոսքի մեջ ճշմարտություն կա։ Գուցե նա իսկապես հանդիպել է ճիշտ մարդու, ստացել է անսպասելի առաջարկ կամ օգտվել է մի հնարավորությունից, որը մյուսները չեն ունեցել։

Սակայն մենք սովորաբար տեսնում ենք արդյունքը, ոչ թե դրան տանող ամբողջ ճանապարհը։ Չգիտենք՝ այդ մարդը քանի անգամ է ձախողվել, որքան ժամանակ է ծախսել սովորելու վրա, ինչ դժվարություններ է հաղթահարել կամ քանի անգամ է ստիպված եղել նորից սկսել։

Հաջողությունը կողքից հաճախ ավելի հեշտ է բացատրել բախտով, քան փորձել հասկանալ դրա իրական պատճառները։ Այդպես մենք կարող ենք չնկատել մարդու ջանքերը, համբերությունը, ճիշտ որոշումները և տարիների ընթացքում կուտակած փորձը։

Իհարկե, հակառակն էլ է պատահում։ Երբեմն մարդը երկար աշխատում է, բայց չի հասնում ցանկալի արդյունքի, որովհետև հանդիպում է տնտեսական դժվարությունների, անարդար վերաբերմունքի կամ իր վերահսկողությունից դուրս հանգամանքների։ Հետևաբար ճիշտ չէ յուրաքանչյուր հաջողություն վերագրել միայն աշխատասիրությանը, ինչպես և սխալ է յուրաքանչյուր անհաջողություն բացատրել միայն վատ բախտով։

Կյանքում հաճախ մի քանի գործոններ են միաժամանակ ազդում արդյունքի վրա։

«Ես բախտավոր աստղի տակ չեմ ծնվել»․ վտանգավոր միտք, թե՞ անմեղ արտահայտություն

Ենթադրենք՝ մարդը մի քանի անգամ փորձել է նոր աշխատանք գտնել, բայց չի հաջողվել։ Մի անգամ մերժվել է, երկրորդ անգամ առաջարկը չի համապատասխանել իր սպասելիքներին, իսկ երրորդ անգամ գործատուն ընտրել է մեկ ուրիշին։

Որոշ ժամանակ անց նա կարող է եզրակացնել․ «Ինձ մոտ ոչինչ չի ստացվում։ Երևի բախտս այդպիսին է»։

Առաջին հայացքից այս միտքը կարող է պարզապես հիասթափության արտահայտություն լինել։ Բայց եթե մարդը սկսում է իսկապես հավատալ դրան, իրավիճակը փոխվում է։ Նա կարող է դադարել նոր աշխատանք փնտրել, չփորձել սովորել պահանջված հմտություններ կամ նույնիսկ հրաժարվել այն հնարավորությունից, որը նախկինում հետաքրքրում էր իրեն։

Այս դեպքում խնդիրը ոչ թե բախտի բացակայությունն է, այլ այն, որ մարդը նախապես որոշել է՝ իր ջանքերը ոչինչ չեն փոխելու։

Նման մտածելակերպը կարող է տարածվել կյանքի տարբեր ոլորտների վրա։ Մարդը կարող է համոզվել, որ երբեք չի կարողանա ֆինանսապես բարելավել իր վիճակը, սեփական գործ սկսել, նոր մասնագիտություն սովորել կամ փոխել իրեն չբավարարող պայմանները։

Արդյունքում նա նույնիսկ չի փորձում պարզել՝ իրականում ինչ հնարավորություններ ունի։

Սա չի նշանակում, որ ցանկացած մարդ կարող է հասնել ամեն ինչի, եթե պարզապես ցանկանա։ Մեր հնարավորությունները սահմանափակվում են բազմաթիվ հանգամանքներով։ Բայց մի բան է գիտակցել սահմանափակումները և փորձել աշխատել դրանց շրջանակում, մեկ այլ բան՝ սեփական կյանքը փոխելու հնարավորությունը նախապես բացառել։

Երբ ուրիշի հաջողությունը մեզ թվում է պարզապես բախտի արդյունք

Կա նաև մեկ այլ տեսակետ, որը հաճախ հանդիպում է մարդկանց խոսակցություններում։ Երբ մեկը հաջողության է հասնում, ասում են՝ «Ինքը բախտավոր է, իր մոտ ամեն ինչ կստացվի»։

Այսպիսի խոսքը երբեմն հնչում է որպես գովեստ կամ նույնիսկ անկեղծ ուրախություն ուրիշի համար։ Բայց երբեմն դրա հետևում թաքնված է նաև մի միտք․ այդ մարդը հաջողության է հասնում ոչ թե իր կարողությունների ու որոշումների շնորհիվ, այլ որովհետև նրան պարզապես բախտ է վիճակվել։

Այդպես ուրիշի հաջողությունը կարող է մեզ թվալ մի բան, որը մեզ հասանելի չէ։ Մենք կարծես երկու խմբի ենք բաժանում մարդկանց՝ նրանց, ովքեր բախտավոր են և ում մոտ ամեն ինչ ստացվում է, ու նրանց, ովքեր այդպիսի բախտ չունեն։

Բայց արդյո՞ք մարդիկ իսկապես այդքան հստակ բաժանվում են այս երկու խմբի։

Նույնիսկ հաջողակ թվացող մարդիկ կարող են ունենալ խնդիրներ, կորուստներ, սխալներ ու անհաջողություններ, որոնց մասին շրջապատը չգիտի։ Իսկ այն մարդիկ, որոնց կյանքը հիմա դժվար է թվում, կարող են դեռ չգտած լինել իրենց հնարավորություններին համապատասխան ճանապարհը։

Մարդու ներկա վիճակը միշտ չէ, որ որոշում է նրա ապագան։ Երբեմն մի նոր գիտելիք, ճիշտ որոշում, ծանոթություն կամ համարձակ քայլ կարող է բացել մի ճանապարհ, որի գոյության մասին նա նախկինում չէր էլ մտածում։

Իսկ եթե բախտն իսկապես գոյություն ունի՞

Այս հարցին կարելի է տարբեր կերպ պատասխանել։ Ոմանք բախտը համարում են պատահականությունների ամբողջություն, մյուսները հավատում են ճակատագրին, իսկ ոմանք կարծում են, որ մարդու կյանքում ամեն ինչ ունի իր պատճառը։

Պարտադիր չէ, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն։ Կյանքում իսկապես լինում են անսպասելի հանդիպումներ, պատահական հնարավորություններ և իրադարձություններ, որոնք կարող են մեծ ազդեցություն ունենալ մեր ապագայի վրա։ Մենք չենք կարող նախապես ընտրել, թե որ ընտանիքում կծնվենք, ինչ պայմաններում կմեծանանք կամ ինչ իրադարձությունների կհանդիպենք։

Բայց նույնիսկ եթե ընդունենք, որ բախտը դեր ունի, դրանից չի հետևում, որ մեր գործողությունները նշանակություն չունեն։

Պատկերացնենք երկու մարդու, որոնք նույն հնարավորությունն են ստանում։ Մեկը նկատում է այն, փորձում է օգտվել դրանից, պատրաստվում է, սովորում և անհրաժեշտության դեպքում համառորեն շարունակում։ Մյուսը չի հավատում իր ուժերին, հետաձգում է որոշումը կամ ընդհանրապես չի փորձում։

Հնարավորությունը երկուսի համար էլ կարող էր նույնը լինել, բայց արդյունքը՝ տարբեր։

Իհարկե, երբեմն երկու մարդն էլ կարող են նույն ջանքերը գործադրել և տարբեր արդյունքների հասնել։ Սա նույնպես իրականության մասն է։ Մարդու ջանքերը կարևոր են, բայց միշտ չէ, որ բավարար են։ Այնուամենայնիվ, սեփական գործողություններից հրաժարվելը միայն այն պատճառով, որ ամեն ինչ չէ, որ վերահսկում ենք, մեզ ավելի մեծ հնարավորություններ չի տալիս։

Գուցե մենք չենք կարող ընտրել մեր կյանքի բոլոր պայմանները, բայց հաճախ կարող ենք ընտրել՝ ինչպես արձագանքել դրանց։

Ինչո՞ւ է «ինձ մոտ չի ստացվի» միտքը երբեմն խանգարում հաջողության հասնել

Մարդը կարող է երկար ժամանակ ապրել միևնույն պայմաններում և աստիճանաբար համոզվել, որ այլ կյանքն իր համար չէ։ Եթե նա բազմիցս անհաջողություն է ունեցել, բնական է, որ կարող է վախենալ նոր փորձից։ Նախկին փորձը ազդում է մեր սպասումների վրա, իսկ սպասումները՝ որոշումների։

Օրինակ՝ մեկը ցանկանում է նոր մասնագիտություն սովորել, բայց մտածում է, որ արդեն ուշ է։ Մյուսը երազում է փոքր բիզնես սկսել, բայց համոզված է, որ իր բախտը չի բերի։ Երրորդը ցանկանում է ավելի լավ աշխատանք գտնել, սակայն նույնիսկ չի դիմում համապատասխան թափուր հաստիքներին՝ նախապես ենթադրելով, որ իրեն չեն ընտրի։

Այս բոլոր դեպքերում մարդը դեռ չի իմացել՝ արդյոք կարող էր հաջողության հասնել։ Նա պարզապես հրաժարվել է փորձելուց՝ հնարավոր ձախողումը կանխատեսելով։

Այստեղ կարևոր է տարբերել երկու բան՝ իրատեսական գնահատականը և ինքն իրեն սահմանափակող համոզմունքը։

Եթե մարդը չունի որևէ բիզնես սկսելու համար անհրաժեշտ միջոցները, ճիշտ կլինի նախ ուսումնասիրել շուկան, հաշվարկել ծախսերը և փոքր քայլերից սկսել։ Իսկ եթե նա ասում է՝ «Ես երբեք հաջողակ չեմ լինի, որովհետև բախտ չունեմ», դա արդեն խնդրի լուծում չէ, այլ այնպիսի եզրակացություն, որը կարող է փակել հնարավոր ճանապարհները։

Մեզ միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է անմիջապես մեծ փոփոխություն կատարել։ Երբեմն բավական է մի փոքր քայլ՝ նոր հմտություն սովորել, տեղեկություն հավաքել, խորհրդակցել փորձառու մարդու հետ կամ փորձել այն, ինչից երկար ժամանակ խուսափել ենք։

Բախտավոր մարդիկ կա՞ն, թե՞ նրանք պարզապես ավելի շատ հնարավորություններ են նկատում

Հավանաբար բոլորս էլ ճանաչում ենք մեկին, ում կյանքում կարծես ամեն ինչ հաջող է դասավորվում։ Նա հեշտությամբ նոր ծանոթություններ է հաստատում, աշխատանք գտնում, տարբեր առաջարկներ ստանում կամ արագ հարմարվում փոփոխություններին։

Բայց երբ ավելի ուշադիր ենք նայում, երբեմն նկատում ենք, որ այդ մարդը պարզապես ավելի ակտիվ է։ Նա շփվում է մարդկանց հետ, հետաքրքրվում նոր հնարավորություններով, սովորում, հարցեր տալիս և չի վախենում փորձել։

Սա չի նշանակում, որ բոլոր ակտիվ մարդիկ անպայման հաջողության կհասնեն։ Սակայն ակտիվ լինելը մեծացնում է նոր հնարավորությունների հանդիպելու հավանականությունը։ Եթե մարդը երբեք չի դիմում աշխատանքի, չի խոսում իր գաղափարների մասին և չի փորձում նոր բան սովորել, նրա կյանքում նոր հնարավորությունների թիվը կարող է ավելի սահմանափակ լինել։

Երբեմն այն, ինչ կողքից բախտ է թվում, իրականում պատրաստվածության և հնարավորության հանդիպումն է։ Մարդը կարող է երկար ժամանակ սովորել ու աշխատել, իսկ հետո ստանալ մի առաջարկ, որը շրջապատին անսպասելի հաջողություն կթվա։

Միաժամանակ պետք է հիշել, որ ոչ բոլոր հնարավորություններն են հավասարապես հասանելի մարդկանց։ Սոցիալական պայմանները, առողջությունը, ֆինանսական միջոցները, շրջապատը և բազմաթիվ այլ գործոններ նույնպես նշանակություն ունեն։ Ուստի պետք չէ ուրիշի հաջողությունը տեսնել որպես ապացույց, որ նա պարզապես ավելի լավն է կամ մյուսները բավականաչափ չեն ջանացել։

Ավելի օգտակար է հարցնել՝ ի՞նչ կարող եմ սովորել այդ մարդու փորձից, և կա՞ արդյոք մի բան, որը ես նույնպես կարող եմ փորձել։

Ինչպե՞ս չդառնալ սեփական համոզմունքների գերին

Պետք չէ պարտադիր հրաժարվել բախտի կամ ճակատագրի մասին բոլոր պատկերացումներից։ Կարևորն այն է, որ այդ համոզմունքները չխանգարեն մեզ մտածել, ընտրել և գործել։

Եթե նկատում եք, որ հաճախ ասում եք՝ «Ինձ մոտ ոչինչ չի ստացվի», փորձեք ինքներդ ձեզ մի քանի հարց տալ։

Իսկապե՞ս փորձել եմ բոլոր հնարավոր տարբերակները, թե՞ մեկ կամ երկու անհաջողությունից հետո եմ նման եզրակացության եկել։ Կա՞ մի բան, որը կարող եմ փոխել։ Ի՞նչ նոր բան կարող եմ սովորել։ Կարո՞ղ եմ խնդիրը բաժանել փոքր քայլերի, որպեսզի այն ավելի իրատեսական դառնա։

Այս հարցերը չեն երաշխավորում հաջողություն, բայց օգնում են իրավիճակին նայել ավելի հստակ։

Նույնը վերաբերում է ուրիշներին։ Երբ մեկի հաջողությունը վերագրում ենք միայն բախտին, գուցե անտեսում ենք նրա կատարած աշխատանքը։ Իսկ երբ մեկի անհաջողությունը համարում ենք միայն ծուլության հետևանք, կարող ենք չնկատել այն դժվարությունները, որոնց միջով նա անցնում է։

Ավելի արդար է մարդկանց և իրավիճակները գնահատել ոչ թե մեկ բառով, այլ փորձել հասկանալ ամբողջ պատկերը։

Բախտը մի սպասեք՝ հնարավորություններ ստեղծեք

Կյանքում լինում են պահեր, երբ ամեն ինչ մեր ուզածով չի ընթանում։ Կարող ենք ջանք գործադրել և չստանալ ցանկալի արդյունքը, ճիշտ որոշում ընդունել և միևնույն է բախվել դժվարության։ Այդ ժամանակ բնական է հիասթափվելը, հանգստանալու կարիք ունենալը կամ նույնիսկ որոշ ժամանակով դադար վերցնելը։

Սակայն անհաջողությունը չպետք է ինքնաբերաբար դառնա մեր ամբողջ ապագայի մասին դատավճիռ։

Եթե այսօր չեք գտել ցանկալի աշխատանքը, դա դեռ չի նշանակում, որ երբեք չեք գտնի։ Եթե մի գաղափար չի աշխատել, դա չի ապացուցում, որ բոլոր մյուս գաղափարներն էլ ձախողվելու են։ Եթե ինչ-որ բան ուշացել է ձեր կյանքում, դա չի նշանակում, որ դրա համար այլևս հնարավորություններ չկան։

Երբեմն պետք է փոխել նպատակը, երբեմն՝ ճանապարհը, իսկ երբեմն էլ ընդունել, որ տվյալ պահին մեր հնարավորությունները սահմանափակ են։ Բայց այդ որոշումները շատ ավելի օգտակար են, քան ամեն ինչ բախտի վրա թողնելը։

Իմ կարծիքով՝ բախտի մասին մտածելու ամենաառողջ ձևն այն է, որ մենք ընդունենք կյանքի անկանխատեսելիությունը, բայց չհրաժարվենք մեր պատասխանատվությունից։ Մենք չենք կարող վերահսկել բոլոր իրադարձությունները, սակայն կարող ենք սովորել, պատրաստվել, ավելի լավ որոշումներ ընդունել և անհրաժեշտության դեպքում նորից փորձել։

Եվ եթե մի օր մեզ իսկապես բախտավոր համարեն, գուցե այդ հաջողության մեջ լինի ոչ միայն պատահականության, այլև մեր արած քայլերի, համբերության ու չհանձնվելու որոշման բաժինը։

Եզրակացություն․ բախտը կարող է օգնել, բայց չպետք է որոշի մեր փոխարեն

«Բախտավոր աստղի տակ ծնվելը» կամ «շան բախտ ունենալը» սովորական արտահայտություններ են, որոնք երբեմն կարող են ուրախացնել, իսկ երբեմն էլ՝ հուսահատեցնել մարդուն։ Բայց վտանգավոր է, երբ դրանք դառնում են մեր կյանքի մասին հիմնական բացատրությունը։

Եթե հաջողությունը միշտ վերագրում ենք ուրիշների բախտին, կարող ենք չնկատել նրանց փորձն ու ջանքերը։ Իսկ եթե մեր անհաջողությունները համարում ենք անփոփոխ ճակատագիր, կարող ենք չօգտվել այն հնարավորություններից, որոնք դեռ ունենք։

Կյանքում բախտը, հանգամանքները, շրջապատը և մեր անձնական որոշումները կարող են տարբեր չափով ազդել արդյունքների վրա։ Մենք չենք կարող ամեն ինչ կանխատեսել կամ կառավարել։ Բայց դա չի նշանակում, որ պետք է ձեռքերը ծալած սպասենք, թե ինչ է մեզ բաժին հասնելու։

Գուցե ամենակարևոր հարցը ոչ թե այն է՝ բախտավոր ենք ծնվել, թե ոչ, այլ այն, թե ինչ ենք անում մեզ հասանելի հնարավորությունների հետ։

Երբեմն կյանքը փոխելու համար մեծ հաջողություն պետք չէ։ Բավական է չհամարել այսօրվա դժվարությունը հավերժական, չվախենալ սովորելուց և չհրաժարվել փորձելուց՝ դեռ չիմանալով արդյունքը։

Իսկ դուք ի՞նչ եք կարծում՝ մարդու հաջողության մեջ բախտն ավելի մեծ դեր ունի՞, թե՞ նրա որոշումներն ու գործողությունները։

Մարդու կյանքը ձևավորվում է բազմաթիվ գործոնների ազդեցությամբ՝ մեր կարդացած գրքերից ու ստացած գիտելիքներից մինչև ընտանիքի դերը, տարիքի հետ կապված պատկերացումները և մարդկանց հետ շփվելու ձևը։ Այս թեմաների շուրջ ավելի խորությամբ մտածելու համար առաջարկում ենք կարդալ նաև հետևյալ հոդվածները։

Տես նաև