Ընտանեկան բիզնես ստեղծելը շատ ընտանիքների համար կարող է հետաքրքիր տարբերակ լինել։ Միասին աշխատելու դեպքում ընտանիքի անդամները ոչ միայն կիսում են աշխատանքի պարտականությունները, այլև կարող են միմյանց լրացնել՝ մեկը զբաղվի մատակարարմամբ, մյուսը՝ վաճառքով, իսկ երրորդը՝ գովազդով կամ սոցիալական ցանցերով։
Սակայն այստեղ առաջանում է ամենակարևոր հարցը՝ ինչ ընտանեկան բիզնես ընտրել։
Եթե ընտանիքի անդամներն արդեն ունեն ընդհանուր մասնագիտություն, ընտրությունը սովորաբար ավելի հեշտ է։ Օրինակ՝ եթե ամուսինն ու կինը ատամնաբույժներ են, իսկ երեխաներն էլ նույն մասնագիտությունն են ընտրել, ընտանիքն արդեն ունի գիտելիք, փորձ և մասնագիտական կապեր։ Նույնը կարելի է ասել այն ընտանիքի մասին, որտեղ ամուսինն ու կինն աշխատում են որպես վարսահարդարներ։
Բայց ի՞նչ անել այն դեպքում, երբ ընտանիքի անդամները ընդհանուր մասնագիտություն չունեն։
Այս դեպքում կարելի է սկսել ոչ թե այն հարցից, թե «ինչ բիզնես է նոր», այլ ուսումնասիրել այն ուղղությունները, որտեղ Հայաստանում արդեն կան աշխատող և հաջողված ընտանեկան նախագծեր։ Սա, իհարկե, հաջողության երաշխիք չէ, բայց կարող է օգնել հասկանալ, թե ինչպիսի աշխատանք կարելի է բաժանել ընտանիքի անդամների միջև։
Իսկ եթե ընտանիքը ընդհանուր մասնագիտություն չունի
Սա արդեն ավելի հետաքրքիր իրավիճակ է։
Ենթադրենք՝ ամուսինը տեխնիկական աշխատանք է անում, կինը լավ է աշխատում մարդկանց հետ, իսկ երեխաներից մեկը հետաքրքրված է սոցիալական ցանցերով և ժամանակակից թվային գործիքներով։
Այս դեպքում պետք չէ փորձել բոլորին նույն աշխատանքը տալ։ Ավելի տրամաբանական է ընտրել այնպիսի բիզնես, որտեղ ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամ կարող է ունենալ իր դերը։
Օրինակ՝ մեկը կարող է զբաղվել գնումներով և մատակարարումներով, մյուսը՝ վաճառքով, իսկ երեխաներից մեկը՝ Instagram-ի, Facebook-ի, TikTok-ի կամ այլ թվային հարթակների միջոցով առաջխաղացմամբ։
Հենց այս մոտեցումն է ընտանեկան բիզնեսի կարևոր առանձնահատկություններից մեկը․ բոլոր անդամները պարտադիր չէ, որ նույն մասնագիտությունն ունենան։
Միրգ և բանջարեղենի խանութը՝ որպես ընտանեկան բիզնես
Հայաստանում կարելի է հանդիպել միրգ և բանջարեղեն վաճառող ընտանեկան փոքր բիզնեսների։ Այս ոլորտը հետաքրքիր է նաև այն պատճառով, որ աշխատանքի տարբեր հատվածները կարելի է բաժանել ընտանիքի անդամների միջև։
Օրինակ՝ ամուսինը կարող է զբաղվել մատակարարների հետ աշխատանքով, շուկայից կամ այլ աղբյուրներից ապրանքի ձեռքբերմամբ և տեղափոխմամբ։
Կինը կարող է հիմնականում զբաղվել խանութում վաճառքով և հաճախորդների սպասարկմամբ։
Երեխաներից մեկը կարող է զբաղվել սոցիալական ցանցերով՝ լուսանկարներ հրապարակել, ներկայացնել թարմ ապրանքները, պատասխանել հաճախորդների հարցերին և տեղեկացնել նոր տեսականու մասին։
Այս բաժանումը պարզապես աշխատանքի բաժանում չէ։ Այն թույլ է տալիս յուրաքանչյուր անդամի ժամանակը օգտագործել այնտեղ, որտեղ նա կարող է առավել օգտակար լինել։
Միևնույն ժամանակ այս բիզնեսն ունի իր դժվարությունները։ Թարմ մթերքի դեպքում կարևոր են ապրանքի որակը, ճիշտ մատակարարումը, կորուստների վերահսկումը և գնային քաղաքականությունը։ Ուստի միայն խանութ բացելը բավարար չէ․ պետք է կարողանալ կառավարել ամբողջ գործընթացը։
Խմորեղենի արտադրամասը ևս կարող է դառնալ ընտանեկան բիզնես
Մեկ այլ ուղղություն, որտեղ ընտանիքի անդամների դերերը կարելի է բավական հստակ բաժանել, խմորեղենի արտադրությունն է։
Այստեղ նույնպես ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամ կարող է ունենալ իր աշխատանքը։
Օրինակ՝ կինը կարող է զբաղվել արտադրության հիմնական աշխատանքով, ամուսինը՝ պատրաստի արտադրանքի տեղափոխմամբ և խանութների կամ այլ վաճառքի կետերի հետ աշխատանքով, իսկ երեխաները՝ փաթեթավորմամբ և սոցիալական ցանցերում բովանդակության ստեղծմամբ։
Այս մոդելի հետաքրքիր կողմն այն է, որ արտադրությունն ու վաճառքը կարող են աստիճանաբար աճել։
Սկզբում ընտանիքը կարող է աշխատել փոքր ծավալով, իսկ պահանջարկի աճի դեպքում ավելացնել արտադրությունը կամ համագործակցել ավելի շատ վաճառքի կետերի հետ։
Այստեղ, սակայն, նույնպես պետք է հաշվել բոլոր ծախսերը։ Հումքը, փաթեթավորումը, էլեկտրաէներգիան, տեղափոխումը, տարածքը և չվաճառված արտադրանքի հնարավոր կորուստները կարող են զգալիորեն ազդել վերջնական շահույթի վրա։
Արագ սննդի կետը՝ սեփական համով
Ընտանեկան բիզնեսի մեկ այլ տարբերակ կարող է լինել արագ սննդի փոքր կետը։
Սակայն այստեղ միայն արագ սնունդ վաճառելու գաղափարը կարող է բավարար չլինել։ Շատ ավելի կարևոր է մտածել՝ ինչով է ձեր առաջարկը տարբերվելու մյուսներից։
Օրինակ՝ ընտանիքը կարող է ստեղծել սեփական բաղադրատոմս կամ առանձնահատուկ համ, որը հաճախորդը հետագայում կապելու է հենց այդ բիզնեսի հետ։
Սա հեշտ չէ։ Այսօր հաճախորդը բազմաթիվ տարբերակներ ունի, իսկ նոր ու հետաքրքիր խոհանոց ստեղծելը պահանջում է փորձարկումներ։
Այդ պատճառով ընտանեկան բիզնեսի այս տեսակի դեպքում ընտանիքի անդամները կարող են միասին փորձարկել տարբեր բաղադրատոմսեր, ուսումնասիրել հաճախորդների արձագանքը և աստիճանաբար հասկանալ, թե ինչն է ավելի շատ պահանջարկ ունենում։
Օրինակ՝ մեկ անդամը կարող է զբաղվել խոհանոցով, մյուսը՝ գնումներով և մատակարարմամբ, իսկ մեկ ուրիշը՝ պատվերներով, առաքմամբ և սոցիալական ցանցերով։
Ընտանեկան բիզնեսում ամենակարևորը դերերի ճիշտ բաժանումն է
Շատերը կարող են մտածել, որ ընտանեկան բիզնեսի գլխավոր առավելությունն այն է, որ ընտանիքի անդամները միմյանց վստահում են։ Դա իսկապես կարևոր է, բայց միայն վստահությունը բավարար չէ։ Եթե բոլորը փորձում են զբաղվել ամեն ինչով, շատ արագ կարող է առաջանալ խառնաշփոթ։
Ավելի արդյունավետ է հենց սկզբից բաժանել պարտականությունները․ օրինակ՝ ամուսինը կարող է զբաղվել մատակարարմամբ և տեղափոխմամբ, կինը՝ վաճառքով կամ արտադրությամբ, երեխաներից մեկը՝ SMM-ով և առցանց պատվերներով, իսկ մյուսը՝ հաշվառումով կամ հաճախորդների սպասարկմամբ։ Այս դեպքում յուրաքանչյուր մարդ հասկանում է իր պատասխանատվության սահմանը, իսկ բիզնեսի աշխատանքը դառնում է ավելի կազմակերպված։
Ընտանիքը պետք է նաև կարողանա խոսել փողի մասին
Ընտանեկան բիզնեսում ֆինանսական հարցերը հատկապես կարևոր են։
Քանի որ խոսքը ընտանիքի ընդհանուր գումարի մասին է, սխալ հաշվարկը կարող է ազդել ոչ միայն բիզնեսի, այլև ընտանիքի առօրյա կյանքի վրա։
Պետք է հստակ հասկանալ՝ որքան գումար է ներդրվել, որքան է ծախսվում ամեն ամիս, որքան է վաճառքի ծավալը և իրականում որքան գումար է մնում։
Օրինակ՝ եթե ընտանիքը ամսական 2 միլիոն դրամի վաճառք է կատարում, դա դեռ չի նշանակում, որ ընտանիքը 2 միլիոն դրամ է վաստակել։
Այդ գումարից պետք է հանել ապրանքի կամ հումքի արժեքը, վարձակալությունը, աշխատակիցների ծախսերը, հարկերը, առաքումը, գովազդը, կոմունալ վճարները և մյուս ծախսերը։
Միայն դրանից հետո կարելի է հասկանալ իրական շահույթը։
Ընտանեկան բիզնեսը չպետք է վերածվի ընտանեկան վեճի
Այստեղ կա նաև մի խնդիր, որի մասին հաճախ չեն մտածում բիզնեսը սկսելու պահին։
Ընտանիքի անդամները կարող են շատ լավ հարաբերություններ ունենալ, բայց դա չի նշանակում, որ բիզնեսի ընթացքում միշտ նույն կարծիքն են ունենալու։
Մեկը կարող է ցանկանալ ավելի շատ գումար ներդնել, մյուսը՝ ավելի պահպանողական լինել։ Մեկը կարող է ցանկանալ արագ ընդլայնվել, մյուսը՝ մնալ փոքր ծավալի վրա։
Այդ պատճառով ցանկալի է նախապես պայմանավորվել՝ ով ինչի համար է պատասխանատու, ինչպես են որոշումներ կայացվելու և ինչպես է բաժանվելու շահույթը։
Սա կարող է սկզբում ավելորդ թվալ, բայց հետագայում շատ խնդիրներից խուսափելու հնարավորություն է տալիս։
Պարտադիր չէ միանգամից մեծ բիզնես սկսել
Ընտանեկան բիզնեսի դեպքում ևս կարելի է սկսել փոքրից։
Օրինակ՝ եթե ընտանիքը ցանկանում է զբաղվել խմորեղենի արտադրությամբ, պարտադիր չէ առաջին իսկ օրը մեծ արտադրամաս վարձակալել։ Կարելի է նախ փոքր ծավալով հասկանալ՝ արդյոք կա պահանջարկ, ինչ արտադրանքն է ավելի լավ վաճառվում և ինչ գին են պատրաստ վճարել հաճախորդները։
Նույնը կարելի է անել արագ սննդի կամ այլ ուղղությունների դեպքում։
Փոքր փորձարկումը թույլ է տալիս իրական շուկայում ստանալ պատասխան այն հարցին, որը միայն գաղափարի մակարդակում հաճախ հնարավոր չէ ճիշտ գնահատել։
Ինչպե՞ս ընտրել ընտանեկան բիզնեսի ուղղությունը
Եթե ընտանիքն ունի ընդհանուր մասնագիտություն, առաջին հերթին արժե ուսումնասիրել հենց այդ ուղղությունը։ Իսկ եթե նման մասնագիտական կապ չկա, կարելի է դիտարկել այն ոլորտները, որտեղ ընտանիքի անդամների տարբեր հմտությունները կարող են լրացնել միմյանց։
Կարևոր է հասկանալ, թե ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամ ինչ կարող է անել՝ ով կարող է զբաղվել արտադրությամբ, ով՝ հաճախորդների հետ աշխատանքով, մատակարարմամբ ու առաքմամբ, սոցիալական ցանցերով կամ ֆինանսների վերահսկմամբ։ Բայց այս ամենից առաջ պետք է նաև հասկանալ՝ կա՞ արդյոք տվյալ ապրանքի կամ ծառայության պահանջարկ։ Եթե այս հարցերի պատասխանները հստակ են, արդեն ավելի հեշտ կլինի ընտրել ընտանիքի համար իրատեսական ուղղություն։
Ամփոփում
Լավ ընտանեկան բիզնեսը պարտադիր չէ լինի ամենանոր կամ ամենաարտասովոր գաղափարը։
Շատ դեպքերում ավելի կարևոր է գտնել այնպիսի ուղղություն, որտեղ ընտանիքի անդամների կարողությունները լրացնում են միմյանց։
Եթե ընտանիքն ունի ընդհանուր մասնագիտություն, դա կարող է դառնալ բնական հիմք։ Եթե նման կապ չկա, կարելի է ուսումնասիրել Հայաստանում արդեն աշխատող ոլորտները, օրինակ՝ միրգ և բանջարեղենի վաճառքը, խմորեղենի արտադրությունը կամ արագ սննդի կետը։
Սակայն ցանկացած դեպքում պետք է սկսել հաշվարկից, ոչ թե միայն ոգևորությունից։
Պետք է հասկանալ՝ ով ինչ է անելու, ինչքան գումար է անհրաժեշտ, ինչ ծախսեր են լինելու, ով է պատասխանատու ֆինանսների համար և ինչ պահանջարկ կա շուկայում։
Իսկ եթե ցանկանում եք ավելի շատ գաղափարներ ուսումնասիրել, որպես այս թեմայի շարունակություն կարող եք կարդալ մեր հոդվածները՝ «Բիզնես գաղափարներ Հայաստանում, որոնք կարող են միլիոններ բերել» և «Փոքր բիզնես գաղափարներ․ ինչպես ընտրել ճիշտ ուղղություն և խուսափել սխալներից»։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ի՞նչ է ընտանեկան բիզնեսը
Ընտանեկան բիզնեսը այն գործունեությունն է, որտեղ ընտանիքի երկու կամ ավելի անդամներ միասին մասնակցում են բիզնեսի կառավարմանը կամ աշխատանքին։ Ընտանիքի անդամները կարող են ունենալ տարբեր պարտականություններ՝ արտադրությունից և վաճառքից մինչև մատակարարում ու գովազդ։
Արդյո՞ք ընտանիքի բոլոր անդամները պետք է նույն մասնագիտությունն ունենան
Ոչ։ Ընտանեկան բիզնեսի համար պարտադիր չէ, որ բոլորն ունենան նույն մասնագիտությունը։ Ավելի կարևոր է, որ նրանց հմտությունները լրացնեն միմյանց։ Օրինակ՝ մեկը կարող է զբաղվել արտադրությամբ, մյուսը՝ վաճառքով, իսկ երեխաներից մեկը՝ սոցիալական ցանցերով։
Ինչպե՞ս ընտրել ընտանեկան բիզնեսի ուղղությունը
Եթե ընտանիքն արդեն ունի ընդհանուր մասնագիտություն, կարելի է սկսել հենց այդ ոլորտից։ Իսկ դրա բացակայության դեպքում արժե ուսումնասիրել շուկայի պահանջարկը և այն ուղղությունները, որտեղ ընտանիքի անդամների տարբեր հմտությունները կարելի է արդյունավետ օգտագործել։ Շուկայի ուսումնասիրությունն ու մրցակիցների վերլուծությունը կարևոր են բիզնես գաղափարը գնահատելու համար։
Պե՞տք է նախապես որոշել, թե ով է պատասխանատու յուրաքանչյուր աշխատանքի համար
Այո։ Պարտականությունների հստակ բաժանումը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ով է պատասխանատու մատակարարման, վաճառքի, արտադրության, գովազդի կամ ֆինանսների համար։ Դա նաև օգնում է խուսափել այն իրավիճակից, երբ բոլորը զբաղվում են ամեն ինչով, բայց որևէ մեկը վերջնական պատասխանատվություն չի կրում։Լավ է, որ ֆինանսների հաշվառումն ու վերահսկումը ունենա հստակ պատասխանատու։ Ընտանեկան հարաբերությունը չպետք է փոխարինի հաշվապահական հաշվառմանը․ անհրաժեշտ է առանձին հետևել եկամուտներին, ծախսերին և բիզնեսի իրական շահույթին։
Որտե՞ղ կարող եմ ավելի շատ տեղեկություն կարդալ ընտանեկան բիզնեսների կառավարման մասին
Կարելի է օգտվել ԱՄՆ Small Business Administration-ի նյութերից, որտեղ ներկայացված են փոքր բիզնեսի ֆինանսների, կառավարման, աշխատակիցների և բիզնեսի զարգացման վերաբերյալ գործնական ուղեցույցներ։
հետաքրքիր է նաև կարդալ հետևյալ հոդվածները
Գովազդ․ տեսակները և արդյունավետությունը բիզնեսում
Բիզնեսի բրենդավորում․ ինչպես ճիշտ անուն և ինքնություն ստեղծել
Ակցիա․ լավ և վատ կողմերը բիզնեսում
Շուկա․ ինչպես գնահատել և ուսումնասիրել այն բիզնես սկսելուց առաջ
